Cel badania Analiza ilościowa białka wiążącego insulinopodobny czynnik wzrostu typu 3 (IGFBP‑3) w surowicy krwi. IGFBP‑3 jest głównym nośnikiem IGF‑1 i IGF‑2, reguluje ich dostępność dla tkanek oraz przedłuża ich okres półtrwania w krwiobiegu. Poziom IGFBP‑3 odzwierciedla wydzielanie hormonu wzrostu (GH) oraz wpływ estrogenów i innych czynników hormonalnych.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie zaburzeń wydzielania hormonu wzrostu: niedobór GH, nadmiar GH (akromegalia, gigantyzm). Ocena przyczyn zahamowania wzrostu u dzieci i młodzieży – m.in. choroby wątroby, przewlekłe niedożywienie, zaburzenia hormonalne. Kontrola terapii podawaniem hormonu wzrostu lub preparatów IGF‑1. Wspomaganie diagnostyki niektórych nowotworów (np.
raka wątrobowego, niektóre nowotwory hormonozależne), gdzie podwyższony IGFBP‑3 może pełnić rolę markera. Badania przesiewowe i badawcze w zaburzeniach neurorozwojowych – autyzm, ADHD, opóźnienie rozwoju poznawczego – w których zmiany w osi IGF/IGFBP‑3 są powiązane z rozwojem mózgu. Ocena stanu odżywienia, funkcji wątroby oraz wpływu stanów zapalnych na układ hormonalny.
Metoda Stężenie IGFBP‑3 wyznacza się najczęściej metodą immunologiczną: Immunoenzymatyczny test ELISA – wysokie powinowactwo przeciwciał, wynik podawany w µg/ml. Immunochemiluminescencyjny test (CLIA) – automatyczne platformy laboratoryjne, krótszy czas analizy. W niektórych laboratoriach stosuje się radioimmunoassay (RIA) lub testy typu “sandwich” z dwoma przeciwciałami specyficznymi dla IGFBP‑3. Materiał biologiczny: surowica krwi pobrana z żyły (krew).
Próbkę należy odwirować w ciągu 30 min od pobrania i przechowywać w temperaturze 2‑8 °C, jeżeli analiza nie jest wykonana natychmiast; przy dłuższym oczekiwaniu – zamrozić w –20 °C. Przygotowanie pacjenta Badanie wymaga pobrania krwi żylnej – surowicy. Pacjent powinien być na czczo (8‑12 h) przed pobraniem. Preferowany jest poranny pobór (7:00‑9:00), aby ograniczyć wpływ rytmu okołodobowego. Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu pobrania.
Osoby przyjmujące hormony wzrostu, estrogeny, testosteron, leki przeciwzapalne lub inne preparaty wpływające na układ hormonalny powinny poinformować lekarza. Interpretacja wyników Wartości referencyjne różnią się w zależności od wieku, płci i fazy rozwojowej. Przykładowe przedziały (µg/ml): noworodki 30‑80, dzieci 5‑15, młodzież 4‑8, dorośli 3‑5. Szczegółowe normy podaje laboratorium.