Cel badania Pomiar stężenia białka całkowitego w płynie mózgowo‑rdzeniowym (PMR) pozwala ocenić integralność bariery krew‑mózg oraz wykryć procesy patologiczne w ośrodkowym układzie nerwowym, takie jak infekcje, zapalenia, krwotoki podarachnoidalne, demielinizacje czy nowotwory. Wskazania kliniczne Podejrzenie zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych (np. bakteryjnego, wirusowego, grzybiczego). Ocena pod kątem krwotoku podarachnoidalnego po urazie głowy.
Diagnostyka chorób demielinizacyjnych, w tym stwardnienia rozsianego. Monitorowanie chorób nowotworowych układu nerwowego (np. przerzuty, nowotwory pierwotne). Badanie przy podejrzeniu zespołu zwiększonej przepuszczalności bariery krew‑mózg w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD i PANS/PANDAS. Ocena przyczyn obrzęków mózgu oraz innych stanów podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego.
Metoda Do badania pobiera się niewielką objętość płynu mózgowo‑rdzeniowego (zwykle 3‑5 ml) w warunkach aseptycznych podczas nakłucia lędźwiowego. Próbka jest poddawana analizie biochemicznej metodą kolorymetryczną (np. metodą biuretową) w laboratorium, co pozwala określić stężenie białka całkowitego w mg/dl. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 15‑45 mg/dl (wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium).
Podwyższone stężenie: wskazuje na uszkodzenie bariery krew‑mózg, zapalenie, infekcję bakteryjną, krwotok podarachnoidalny, nowotwór lub intensywną reakcję zapalną. Obniżone stężenie: rzadko spotykane, może wystąpić przy długotrwałym rozcieńczeniu płynu mózgowo‑rdzeniowego lub w niektórych stanach hipoproteinemii. W połączeniu z innymi badaniami (np. liczba komórek, glukoza, IgG indeks) umożliwia precyzyjniejsze określenie przyczyny patologii.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem PMR nie wymaga się specjalnej diety ani wstrzymywania leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. odstawienie leków przeciwzakrzepowych). Pacjent powinien być poinformowany o procedurze nakłucia lędźwiowego, możliwych dolegliwościach po zabiegu (ból pleców, zawroty głowy) oraz o konieczności pozostania w pozycji leżącej przez około 30 minut po pobraniu próbki.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych W niektórych przypadkach podwyższone stężenie białka w PMR może odzwierciedlać neurozapalny komponent zaburzeń takich jak ASD, PANS czy PANDAS, co wspomaga decyzję o dalszych badaniach immunologicznych i terapeutycznych.