Cel badania Pomiar stężenia białka w płynie mózgowo‑rdzeniowym (PMR) ma na celu wykrycie nieprawidłowości związanych z procesami zapalnymi, krwawieniem, uszkodzeniem bariery krew‑mózg oraz zmianami metabolicznymi w ośrodkowym układzie nerwowym. Wskazania kliniczne Podejrzenie zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych (ICD‑10 G00‑G03) Encefalopatie, encefalitis (ICD‑10 G04‑G06) Choroby demielinizacyjne, m.in.
stwardnienie rozsiane (ICD‑10 G35) Krwiaki podtwardówkowe lub podarachnoidalne (ICD‑10 I62) Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (ICD‑10 C71) Zespół podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego Ocena przy podejrzeniu zespołu PANDAS/PANS oraz innych zaburzeń immunologicznych współistniejących z autyzmem (ICD‑10 F84.0‑F84.9) Monitorowanie przebiegu chorób neurodegeneracyjnych i neurorozwjowych Metoda Stężenie białka w PMR oznacza się metodą biuretową lub metodą turbidymetryczną na automatycznym analizatorze biochemicznym.
Próbka pobierana jest w warunkach sterylnych podczas nakłucia lędźwiowego, a następnie poddawana jest szybkiemu wirowaniu w celu usunięcia komórek i pozostałych zanieczyszczeń. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 15‑45 mg/dl (wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium). Wzrost stężenia białka: Zapalenie opon mózgowo‑rdzeniowych – podwyższone białko przy jednoczesnym podwyższeniu liczby leukocytów.
Krwiak podtwardówkowy – znaczny wzrost, często powyżej 200 mg/dl. Uszkodzenie bariery krew‑mózg (np. w stwardnieniu rozsiałym, urazach głowy) – umiarkowany wzrost. Nowotwory CNS – podwyższone białko, często w połączeniu z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym. Obniżone stężenie białka: rzadko spotykane, może wskazywać na rozcieńczenie płynu (np. w wyniku nadmiernego podania płynów dożylnych).
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem PMR nie wymaga się specjalnego przygotowania dietetycznego. Należy jednak poinformować pacjenta o konieczności zachowania pozycji leżącej po zabiegu (minimum 30 min) oraz o możliwym wystąpieniu bólów głowy lub nudności. Wskazane jest odstawienie leków przeciwzakrzepowych (po konsultacji z lekarzem) oraz leków przeciwzapalnych, które mogą wpływać na wyniki badania.
Ograniczenia i uwagi Wynik białka w PMR powinien być interpretowany w kontekście innych parametrów płynu mózgowo‑rdzeniowego (np. liczby komórek, glukozy, IgG) oraz obrazu klinicznego pacjenta. W przypadkach podejrzenia infekcji bakteryjnej zaleca się jednoczesne wykonanie posiewu oraz badania PCR.