Cel badania Oznaczenie wolnego (niezwiązanego) białka S w osoczu służy ocenie czynnościowego poziomu tego antykoagulantu. Białko S współdziała z białkiem C, hamując aktywność czynników krzepnięcia Va i VIIIa, co zapobiega niekontrolowanemu tworzeniu się skrzepów. Wskazania kliniczne Diagnostyka podejrzenia wrodzonego lub nabytego niedoboru białka S (ICD‑10 D68.5). Ocena przyczyn zakrzepicy żył głębokich, zatorowo‑płucnej oraz zakrzepicy żył mózgowych.
Monitorowanie terapii antykoagulacyjnej u pacjentów z udokumentowanym niedoborem. Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np. ASD, PANS/PANDAS), gdy istnieje podejrzenie współistniejących zaburzeń układu krzepnięcia. Ocena stanu hemostazy przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi lub inwazyjnymi.
Metoda Stężenie wolnego białka S określa się najczęściej metodą immunologiczną – immunoturbidymetrią lub testem ELISA – wykorzystującą przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko wolnej frakcji białka S. Próbka osocza pobierana jest w probówce z antykoagulantem cytrynianowym, po czym zostaje odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C do momentu analizy (maksymalnie 24 h).
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 60‑130 % całkowitej zawartości białka S (zakres laboratoryjny może się nieco różnić). Obniżony poziom – sugeruje niedobór białka S (wrodzony lub nabyty), zwiększając ryzyko zakrzepicy żył głębokich, zatorowo‑płucnej oraz zakrzepicy mózgowej. Podwyższony poziom – rzadko spotykany; może wystąpić w stanach ostrej fazy zapalnej, w przebiegu ciąży lub po podaniu estrogenów.
Wynik nieprawidłowy wymaga potwierdzenia powtórnym badaniem oraz dalszej oceny klinicznej, w tym badania całkowitego białka S, białka C oraz czynników ryzyka zakrzepicy. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta ani post. Pacjent powinien unikać przyjmowania leków przeciwzakrzepowych (heparyna, warfaryna) oraz suplementów zawierających witaminę K na 48 h przed badaniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza.
Pobranie próbki odbywa się z żyły, najczęściej w warunkach ambulatoryjnych.