Cel badania Analiza ma na celu określenie ilości białka S (antykoagulantu) w surowicy krwi. Białko to, syntetyzowane pod wpływem witaminy K w wątrobie, śródbłonku, komórkach Leydiga oraz megakariocytach, współdziała z białkiem C, hamując aktywację czynników krzepnięcia i zapobiegając niekontrolowanemu tworzeniu skrzeplin. Wskazania kliniczne Niejasne zdarzenia zakrzepowo‑zatorowe u osób mniej niż 50 lat, w tym zatorowość płucna i zakrzepica żył głębokich.
Wczesne objawy zakrzepowo‑zatorowe u noworodków, np. Domniemany lub potwierdzony dziedziczny niedobór białka S (mutacje w genie PROS1). Choroby wątroby wpływające na syntezę białka S – marskość, zapalenie, niewydolność. Niedobór witaminy K spowodowany dietą, zaburzeniami wchłaniania lub długotrwałym podawaniem antybiotyków. Stan zwiększonego ryzyka zakrzepicy w ciąży (szczególnie w pierwszym trymestrze) oraz w przebiegu AIDS.
Ocena przyczyn zaburzeń krzepnięcia u pacjentów z zespołami neurorozwojowymi (autyzm, Zespół Aspergera, ADHD), gdzie nieprawidłowa hemostaza może wpływać na przebieg kliniczny. Kontrola terapii przeciwzakrzepowej (warfaryna, acenokumarol) oraz monitorowanie efektów suplementacji witaminy K. Materiał Do oznaczenia wykorzystuje się surowicę krwi pobraną z żyły obwodowej. Próbka powinna być pobrana do probówki bez antykoagulantu (np.
z żelowym koagulatorem), a po odwirowaniu uzyskać klarowną surowicę, którą należy dostarczyć do laboratorium w temperaturze 2‑8 °C. Przygotowanie pacjenta Unikać przyjmowania doustnych leków przeciwzakrzepowych (warfaryna, acenokumarol) przed pobraniem – odstawienie po konsultacji z lekarzem. W dniu pobrania nie spożywać posiłków bogatych w witaminę K (zielone warzywa liściaste, oleje roślinne), chyba że lekarz zaleci inaczej.
Nie wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego oraz nie przyjmować suplementów zawierających witaminę K przez co najmniej 24 h przed pobraniem. W przypadku terapii hormonalnej, immunosupresyjnej lub podawania dużych dawek witaminy K poinformować lekarza o tych lekach. Metoda Stężenie białka S określa się najczęściej jedną z dwóch technik: Test immunologiczny (ELISA) – wykrywa antygenowy poziom białka S (całkowite i wolne) przy użyciu przeciwciał monoklonalnych.
Test czynnościowy – opiera się na pomiarze czasu protrombinowego w obecności aktywowanego białka C, co odzwierciedla funkcjonalną aktywność białka S. Obie metody charakteryzują się wysoką czułością (≥95 %) i specyficznością (≥98 %). Interpretacja wyników Poziom prawidłowy – mieści się w przyjętych zakresach referencyjnych (zwykle 60‑150 % w stosunku do normy laboratoryjnej) i świadczy o prawidłowej syntezie oraz funkcji białka S.