Cel badania Białko S‑100B jest białkiem wiążącym wapń, produkowanym głównie przez astrocyty i komórki Schwanna. Pomiar jego stężenia w surowicy pozwala ocenić uszkodzenie tkanki nerwowej, zaburzenia bariery krew‑mózg oraz procesy zapalne w ośrodkowym układzie nerwowym. Test jest wykorzystywany w diagnostyce urazów mózgu, udarów, migreny z aurą, chorób neurodegeneracyjnych, a także w monitorowaniu pacjentów z czerniakiem. Wskazania kliniczne Urazy głowy (np.
wstrząśnienie mózgu, krwiaki podtwardówkowe) Udar mózgu, w tym udar żylno‑zakrzepowy (ICD I82) Choroby neurodegeneracyjne (stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera) Zaburzenia neurorozwojowe, w tym autyzm – podwyższone poziomy mogą świadczyć o neurozapalnych zmianach Monitorowanie terapii i progresji czerniaka Ocena integralności bariery krew‑mózg w stanach zapalnych i infekcyjnych Metoda Stężenie białka S‑100B oznacza się w surowicy metodą immunochemiczną, najczęściej immunoenzymatycznym testem ELISA lub testem chemiluminescencyjnym.
Testy te charakteryzują się wysoką czułością (dolna granica wykrywalności Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego – nie jest konieczna podaż na czczo. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz ekspozycji na wysokie temperatury w ciągu 24 h przed pobraniem, gdyż mogą one podwyższyć poziom S‑100B. Pobranie krwi żylnej do probówki bez antykoagulantu (np. Po pobraniu pozostawić próbkę do pełnego skrzepnięcia (ok.
30 min), a następnie odwirować (1500 g, 10 min) i zebrać surowicę. Surowicę należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium najpóźniej w ciągu 24 h od pobrania. Interpretacja wyników Wartości referencyjne (zależne od metody i laboratorium) zazwyczaj wynoszą: Norma: Podwyższone: ≥ 0,10 µg/L – sugeruje uszkodzenie astrocytów, zwiększoną przepuszczalność bariery krew‑mózg lub aktywność nowotworową.
Wysokie poziomy (> 0,5 µg/L) obserwuje się po ciężkich urazach mózgu, udarach, migrenach z aurą oraz w zaawansowanym czerniaku. Interpretację należy zawsze powiązać z pełnym wywiadem klinicznym i innymi badaniami diagnostycznymi (np. tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, badania laboratoryjne). Powiązania z innymi badaniami w kontekście ASD i zaburzeń neurorozwojowych W badaniach nad autyzmem podwyższone stężenia S‑100B były powiązane z markerami stanu zapalnego (np.
cytokiny IL‑6, TNF‑α) oraz z objawami klinicznymi takimi jak trudności sensoryczne. Dlatego pomiar S‑100B może stanowić uzupełnienie panelu biomarkerów oceniających neurozapalny komponent zaburzeń neurorozwojowych.