Cel badania Analiza poziomu białka S100 w surowicy krwi pozwala ocenić aktywność procesów zapalnych, proliferacji komórek oraz ich różnicowania. Białka z rodziny S100, zwłaszcza podtyp S100B, są wiązane wapniem i są intensywnie wydzielane przez komórki glejowe, komórki Schwanna oraz niektóre komórki nowotworowe. Zmiany ich stężenia odzwierciedlają uszkodzenia tkanki nerwowej, zaburzenia bariery krew‑mózg oraz aktywność nowotworową.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola przebiegu nowotworów, w szczególności czerniaka złośliwego, glejaków, neuroblastomów, chłoniaków oraz guzów wydzielających S100 (np. Ocena intensywnych reakcji zapalnych, takich jak choroby autoimmunologiczne (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy) oraz ostre stany zapalne (zapalenie wieloukładowe).
Wykrywanie uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego – urazy mózgu, udary, stany pooperacyjne oraz choroby neurodegeneracyjne (Alzheimer, Parkinson). Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych – podwyższone poziomy S100B obserwuje się u niektórych dzieci z autyzmem (ASD) oraz przy zaburzeniach poznawczych i funkcjonalnych. Monitorowanie skuteczności terapii onkologicznej, przeciwzapalnej lub neuroprotekcyjnej.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do oznaczenia potrzebna jest krew pobrana z żyły przedramienia. Próbka powinna być skierowana do probówki bez dodatku antykoagulantu, aby uzyskać surowicę. Zaleca się, aby pacjent był na czczo co najmniej 8 godzin przed pobraniem oraz unikał intensywnego wysiłku fizycznego i spożycia alkoholu w dniu badania, gdyż te czynniki mogą wpływać na stężenie białka S100.
Metoda Stężenie S100 oznacza się najczęściej metodą immunoenzymatyczną typu „sandwich” (ELISA) lub testem immunochemiluminescencyjnym (CLIA). Obie techniki wykorzystują przeciwciała monoklonalne specyficzne dla wybranych podtypów (np. S100B, S100A8/A9) i są kalibrowane względem międzynarodowych standardów, co zapewnia wysoką powtarzalność i czułość (dolny próg wykrywalności ≈ 0,02 µg/l).
Interpretacja wyników Norma: zazwyczaj do 0,105 µg/l, choć zakres referencyjny może się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody. Podwyższone wartości (powyżej normy) mogą sugerować: Aktywne nowotwory – zwłaszcza czerniak, glejaki, neuroblastomy, chłoniaki oraz guzy wydzielające S100. Silne procesy zapalne lub autoimmunologiczne. Uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego – urazy, udary, stany pooperacyjne.