Cel badania Badanie określa stężenie w osoczu fosforylowanego białka tau (p‑Tau181). p‑Tau181 jest specyficznym biomarkerem patologicznej formy białka tau, które gromadzi się w mózgu w chorobach neurodegeneracyjnych, zwłaszcza w chorobie Alzheimera. Pomiar tego biomarkera pozwala na wczesne wykrycie zmian neurodegeneracyjnych oraz wspiera różnicowanie przyczyn zaburzeń poznawczych.
Wskazania kliniczne Ocena ryzyka i postępu choroby Alzheimera oraz innych otępień neurodegeneracyjnych. Wspomaganie diagnostyki różnicowej w przypadkach łagodnej niewydolności poznawczej. Monitorowanie efektu terapii anty‑amyloidowej lub anty‑tau w badaniach klinicznych. Badania naukowe nad biomarkerami w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym w spektrum autyzmu (ASD), gdzie zmiany w metabolizmie tau mogą mieć znaczenie.
Metoda Stężenie p‑Tau181 oznacza się metodą immunologiczną wysokiej czułości, najczęściej przy użyciu platformy Simoa (Single Molecule Array) lub ELISA o podwyższonej specyficzności. Test wykorzystuje przeciwciała monoklonalne rozpoznające fosforylowaną formę tau w miejscu fosforylacji threonine‑181. Przygotowanie pacjenta Na badanie pobiera się 3–5 ml krwi do probówki z antykoagulantem EDTA.
Próbka powinna być pobrana po nocnym poście (co najmniej 8 h) w celu minimalizacji wpływu fluktuacji metabolicznych. Po pobraniu próbkę należy natychmiast delikatnie wymieszać i schłodzić (2‑8 °C), a następnie odwirować w ciągu 30 min w celu uzyskania osocza. Osocze przechowuje się w temperaturze –80 °C, jeżeli analiza nie zostanie wykonana w ciągu 24 h.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne zależą od zastosowanej metody i populacji, ale typowo: p‑Tau181 – wynik w granicach normy, niska prawdopodobność obecności patologii tau. p‑Tau181 2‑6 pg/ml – podwyższony poziom, może wskazywać na wczesną fazę zmian neurodegeneracyjnych. p‑Tau181 > 6 pg/ml – wyraźnie podwyższony, silna sugestia obecności choroby Alzheimera lub innej otępienia związanej z patologią tau.
Wynik należy interpretować w kontekście pełnej oceny klinicznej, wyników neuroobrazowania oraz innych biomarkerów (np. Aβ42/40, neurofilament light chain). Podwyższony poziom p‑Tau181 u osób z ASD może wymagać dalszych badań, aby wykluczyć współistniejącą neurodegenerację. Ograniczenia i uwagi Test jest wysoce czuły, ale nie jest 100 % specyficzny dla choroby Alzheimera – podwyższone poziomy mogą wystąpić w innych stanach neurodegeneracyjnych.