Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i charakterystykę oligoklonalnych białek (głównie immunoglobuliny G) w płynie mózgowo‑rdzeniowym (CSF) w porównaniu z surowicą. Obecność unikalnych pasm białkowych świadczy o lokalnej, wewnątrzczaszkowej syntezie immunoglobulin, co jest markerem zapalenia o podłożu immunologicznym. Wskazania kliniczne Rozpoznanie i różnicowanie chorób demielinizacyjnych, w szczególności stwardnienia rozsianego (SM).
Ocena zapalenia o podłożu autoimmunologicznym lub infekcyjnym (np. zapalenie mózgu, zapalenie rdzenia, borelioza neuro‑luka). Diagnostyka zespołów neuroimmunologicznych, takich jak neuromyelitis optica, choroba Devic'a, MOG‑zależna zapalenie demielinizacyjne. Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu i zespołów PANS/PANDAS, w celu wykrycia możliwej neuroinflamacji. Monitorowanie odpowiedzi na terapię immunomodulującą.
Materiał biologiczny Płyn mózgowo‑rdzeniowy (CSF) – 5‑10 ml pobrane w trakcie standardowej punkcji lędźwiowej. Surowica krwi – 5 ml pobrana jednocześnie z pobraniem CSF, aby umożliwić porównanie profilu białkowego. Metoda Analiza odbywa się najczęściej metodą elektroforezy izoelektrycznej lub immunofiksacji na żelu poliakrylamidowym, po której następuje wykrycie IgG przy użyciu przeciwciał znakowanych enzymatycznie.
Wynik przedstawiany jest jako liczba pasm białkowych w CSF i w surowicy: Brak pasm – prawdopodobnie brak wewnątrzczaszkowej syntezy IgG. Jedno lub dwa pasma w CSF i surowicy – wynik negatywny. ≥ 2 dodatkowe pasma w CSF, nieobecne w surowicy – wynik pozytywny (obecność oligoklonalnych białek). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem CSF nie wymaga się specjalnej diety ani odstawiania leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. odstawienie leków przeciwzakrzepowych).
Pacjent powinien być poinformowany o procedurze punkcji lędźwiowej, możliwym dyskomforcie oraz ryzyku powikłań, takich jak ból głowy czy krwawienie. Interpretacja wyników Pozytywny wynik (obecność oligoklonalnych pasm w CSF) wskazuje na: Aktywną syntezę immunoglobulin w ośrodkowym układzie nerwowym – typowe dla chorób demielinizacyjnych i autoimmunologicznych. Możliwą infekcję wirusową lub bakteryjną o podłożu neurologicznym.
Stan zapalny, który może wpływać na rozwój lub nasilenie objawów w zaburzeniach neurorozwojowych. Negatywny wynik nie wyklucza wszystkich chorób neurozapalnych, ale zmniejsza prawdopodobieństwo ich obecności. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych W kontekście ASD, PANS/PANDAS oraz innych zaburzeń neurorozwojowych, obecność oligoklonalnych białek może sugerować podłoże zapalne, które wpływa na funkcjonowanie mózgu i może nasilać objawy behawioralne oraz poznawcze.