Cel badania Test określa ilość oraz aktywność białka C, witaminowo‑K‑zależnego czynnika przeciwzakrzepowego syntetyzowanego w wątrobie, które hamuje kaskadę krzepnięcia poprzez inaktywację czynników Va i VIIIa. Analiza pozwala wykryć zarówno wrodzone, jak i nabyte deficyty, które zwiększają podatność na tworzenie się zakrzepów. Wskazania kliniczne Podejrzenie trombofilii w przebiegu niejasnych zakrzepów żył głębokich lub zatorowości płucnej.
Powtarzające się zdarzenia zakrzepowo‑zatorowe, zwłaszcza u młodych pacjentów. Rodzinna historia zakrzepicy pierwszego stopnia – szczególnie u kobiet planujących ciążę lub stosujących hormonalną antykoncepcję. Ocena przyczyn krwawień lub zakrzepów u noworodków (np. Monitorowanie terapii przeciwzakrzepowej (warfaryna, acenokumarol) oraz ocena ryzyka krwawienia.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, gdzie obserwuje się podwyższoną częstość zaburzeń koagulacyjnych i stanów zapalnych. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew (ok. 4 ml) do probówki zawierającej cytrynian sodu (EDTA jest niewłaściwy). Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 min od pobrania, a osocze zamrożone przy –20 °C lub niższej temperaturze, jeśli nie jest badane od razu.
Przygotowanie pacjenta: Unikanie leków przeciwzakrzepowych (warfaryna, acenokumarol) oraz suplementów witaminy K przez co najmniej 7 dni przed pobraniem, o ile jest to możliwe. Zgłoszenie aktualnych terapii antykoagulacyjnych, hormonalnych oraz ewentualnych stanów zapalnych.
Metoda pomiaru W laboratorium stosuje się dwie podstawowe techniki: Test czynnościowy (clot‑based) – ocenia zdolność aktywowanego białka C (APC) do inaktywacji czynników Va i VIIIa w warunkach in vitro, co odzwierciedla jego funkcję antykoagulacyjną. Test immunologiczny (antygenowy) – określa stężenie białka C w osoczu metodami immunoenzymatycznymi (ELISA) lub immunoturbidymetrii.
Zakresy referencyjne i interpretacja wyników Wynik podaje się najczęściej jako % aktywności względem normy laboratoryjnej lub jako stężenie w µg/dl. 70‑140 % aktywności – wynik prawidłowy. 30‑70 % – łagodny lub umiarkowany niedobór, zwiększone ryzyko zakrzepicy, wskazanie do dalszej oceny. Czynniki wpływające na wynik Mutacje w genie PROC (dziedziczna trombofilia). Stosowanie leków przeciwwitaminowym K (warfaryna, acenokumarol).