Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w moczu wolnych łańcuchów immunoglobulinowych (białka Bence‑Jones). Obecność tych białek jest charakterystyczna dla zaburzeń proliferacji komórek plazmatycznych, w szczególności szpiczaka mnogiego oraz innych dyscrasii monoclonalnych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie szpiczaka mnogiego (ICD‑10: C90.0) Monitorowanie przebiegu znanych chorób plazmocytarnych Objawy niewydolności nerek o niejasnym podłożu Utrzymująca się białkomocz, zwłaszcza przy braku białka całkowitego w badaniu biochemicznym W niektórych przypadkach – ocena ryzyka zaburzeń immunologicznych współistniejących z zaburzeniami neurorozwojowymi Materiał biologiczny Świeży, niepoddany obróbce mocz (minimum 10 ml).
Próbka powinna być zebrana w sterylnym pojemniku i niezwłocznie dostarczona do laboratorium, aby uniknąć degradacji białka. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania. Zaleca się pobranie moczu porannego pierwszego lub drugiego, gdyż koncentracja białka jest wtedy najwyższa. Pacjent powinien unikać intensywnego wysiłku fizycznego i spożywania dużych ilości białka w 24 h przed pobraniem.
Metoda Test jakościowy opiera się na reakcji immunofluorescencyjnej lub elektroforetycznej. Próbka moczu jest poddawana: Koncentracji (np. przez odparowanie) Rozdziałowi na żelu agarozowym pod wpływem pola elektrycznego Stainowaniu przeciwciałami skierowanymi przeciwko łańcuchom kappa i lambda Wizualizacji pod lampą fluorescencyjną lub w systemie automatycznym Obecność charakterystycznych pasm w odpowiednich pozycjach potwierdza obecność białka Bence‑Jones.
Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych wolnych łańcuchów immunoglobulinowych w moczu; wyklucza, ale nie wyklucza w 100 % wszystkich dyscrasii plazmocytarnych. Poznaczny wynik – obecność białka Bence‑Jones, co wymaga dalszej diagnostyki (np. badanie białka w surowicy, biopsja szpiku kostnego, radiologia).
Wynik dodatni może być również obserwowany w ciężkiej niewydolności nerek, chorobach autoimmunologicznych lub po intensywnym wysiłku – dlatego wyniki należy interpretować w kontekście klinicznym. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Choroby plazmocytarne mogą wpływać na układ immunologiczny, co z kolei może nasilać stany zapalne i zaburzenia neuroimmunologiczne obserwowane u niektórych pacjentów z ASD, PANS/PANDAS.