Cel badania Badanie ma na celu identyfikację białka 14‑3‑3 w próbce płynu mózgowo‑rdzeniowego (CSF). Obecność podwyższonego poziomu tego białka odzwierciedla intensywne uszkodzenie neuronów i jest wykorzystywana jako pomocniczy marker w diagnostyce chorób prionowych, takich jak choroba Creutzfeldta‑Jakoba (CJD), a także w ocenie innych nagłych procesów neurodegeneracyjnych. Wskazania kliniczne Ustalenie przyczyn szybkiego postępu demencji, gdy etiologia pozostaje niejasna.
Podejrzenie choroby prionowej (CJD, choroby Gerstmana‑Straussa, choroba Kuru) lub innych ostrych zespołów neurodegeneracyjnych. Ocena ciężkiego zapalenia mózgu, udaru mózgu, hipoksji mózgowej lub nowotworów centralnego układu nerwowego, które mogą wywoływać podwyższone stężenie 14‑3‑3. Wsparcie diagnostyczne w przypadkach ostrej encefalopatii o nieznanej etiologii, w tym w badaniach nad mechanizmami neurozapalnymi.
Badania naukowe dotyczące roli białka 14‑3‑3 w szlakach sygnałowych mózgu, potencjalnie związanych z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm. Materiał biologiczny Płyn mózgowo‑rdzeniowy (CSF) pobierany w warunkach sterylnych, najczęściej podczas nakłucia lędźwiowego przy użyciu igły o średnicy 20‑22G. Metoda Wykrywanie białka 14‑3‑3 odbywa się metodą immunologiczną.
Najczęściej stosowane techniki to: Western blot (immunoblot) – próbka CSF jest denaturowana, białka rozdzielane elektroforetycznie, a następnie identyfikowane przy pomocy monoklonalnych przeciwciał przeciw 14‑3‑3. ELISA – test immunochromatograficzny umożliwiający ilościowy pomiar stężenia białka. RT‑QuIC (Real‑Time Quaking‑Induced Conversion) – w niektórych laboratoriach wykorzystywany jako dodatkowy test zwiększający czułość w wykrywaniu prionów.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem CSF pacjent powinien otrzymać wyczerpującą informację o procedurze nakłucia lędźwiowego, konieczności pozostania w pozycji leżącej przez co najmniej 30 min po zabiegu oraz o możliwych powikłaniach (ból, krwawienie, zakażenie). Nie ma wymagań dotyczących diety, jednak zaleca się odstawienie leków przeciwzapalnych i przeciwzakrzepowych (np. aspiryny, warfaryny) na 5‑7 dni przed zabiegiem, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia.
Interpretacja wyników Pozytywny wynik – wykrycie białka 14‑3‑3 wskazuje na znaczne uszkodzenie neuronów i wspomaga diagnozę choroby prionowej. Wynik należy potwierdzić dodatkowymi badaniami, takimi jak MRI, EEG, testy genetyczne (PRNP) oraz ewentualnie RT‑QuIC. Negatywny wynik – brak białka 14‑3‑3 nie wyklucza choroby prionowej, szczególnie w bardzo wczesnym stadium, ale zmniejsza prawdopodobieństwo takiej diagnozy.