Cel badania Bezpośredni test antyglobulinowy, zwany odczynem Coombsa, ma na celu wykrycie na powierzchni czerwonych krwinek (erytrocytów) przyłączonych immunoglobulin (głównie IgG, ale także IgM i IgA) oraz fragmentów układu dopełniacza (C3, C3d). Obecność tych struktur świadczy o immunologicznej przyczynie rozpadu erytrocytów – hemolizie immunologicznej.
Wskazania kliniczne Podejrzenie lub potwierdzenie anemii hemolitycznej o podłożu immunologicznym, zwłaszcza u noworodków (choroba hemolityczna noworodka, CHN). Objawy hemolizy u dzieci i dorosłych: żółtaczka, spadek liczby erytrocytów, podwyższony poziom bilirubiny, zwiększona aktywność LDH. Monitorowanie pacjentów po transfuzjach krwi, w trakcie terapii immunosupresyjnej lub po podaniu leków mogących wywołać autoimmunizację.
Diagnostyka konfliktu serologicznego w ciąży – niezgodność grupy Rh, ABO oraz ocena ryzyka wystąpienia CHN. Różnicowanie przyczyn niedokrwistości u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, które wykazują podwyższoną częstość chorób autoimmunologicznych. Ocena przyczyn niejasnej anemii u pacjentów z zespołem PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neuroimmunologicznymi.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się 2‑3 ml krwi pełnej, najczęściej w probówce z antykoagulantem EDTA lub heparyną. Próbka powinna zostać dostarczona do laboratorium w ciągu 24 h, aby zachować integralność kompleksów antygłogulinowych. Nie wymaga się specjalnego przygotowania dietetycznego, jednak lekarz może zalecić wstrzymanie leków immunosupresyjnych lub antykoagulacyjnych, jeżeli mogą wpływać na wynik.
Metoda W laboratorium erytrocyty są najpierw wielokrotnie myte w buforze fizjologicznym, co usuwa niespecyficzne białka i zapobiega fałszywym reakcjom. Następnie do komórek dodaje się specjalną antygłogulinę skierowaną przeciwko ludzkim immunoglobulinom (IgG, IgM, IgA) oraz przeciwkomplementowi C3. Po krótkiej inkubacji (5‑10 min) w temperaturze pokojowej obserwuje się aglutynację pod mikroskopem – zlepianie się erytrocytów świadczy o dodatnim wyniku.
Interpretacja wyników Wynik dodatni – widoczna aglutynacja wskazuje na przyłączenie przeciwciał lub fragmentów dopełniacza do erytrocytów. Potwierdza to immunologiczną przyczynę hemolizy i wymaga dalszej oceny klinicznej oraz ewentualnego leczenia, takiego jak transfuzje, fototerapia, podanie immunoglobulin lub modyfikacja terapii immunosupresyjnej. Wynik ujemny – brak aglutynacji oznacza, że w badanej próbce nie wykryto przyłączonych immunoglobulin ani C3.