Cel badania Określenie ilości beta‑karotenu w surowicy krwi w celu oceny zasobów prekursora witaminy A (retinolu) oraz oceny potencjału antyoksydacyjnego organizmu. Wskazania kliniczne Diagnostyka niedoboru witaminy A oraz ocena jej rezerwy w organizmie. Monitorowanie skuteczności suplementacji beta‑karotenu lub diety bogatej w karotenoidy. Badanie zaburzeń wchłaniania tłuszczów, np. choroby wątroby, celiakia, mukowiscydoza.
Ocena poziomu stresu oksydacyjnego w chorobach przewlekłych, w tym w zaburzeniach neurorozwojowych takich jak autyzm. Kontrola stanu odżywienia u grup ryzyka: małe dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze oraz osoby z przewlekłym niedożywieniem. Wspomaganie oceny ryzyka hiperkarotenozy przy intensywnej suplementacji. Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły (zwykle 5 ml).
Próbka powinna być odwirowana nie później niż 2 h po pobraniu i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, maksymalnie 48 h przed analizą. Metoda analityczna Stężenie beta‑karotenu oznacza się wysokosprawną chromatografią cieczową (HPLC) z detekcją UV‑Vis przy długości fali 450 nm. Próbka jest najpierw ekstrahowana rozpuszczalnikiem organicznym (np. aceton, etanol), a następnie poddawana separacji na kolumnie C18, co pozwala na precyzyjne wyznaczenie stężenia w µg/dl.
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien przyjść na czczo (co najmniej 8 h) – posiłek bogaty w tłuszcze może podwyższyć poziom karotenoidów. Należy unikać przyjmowania suplementów witaminowych, preparatów zawierających beta‑karoten oraz produktów o wysokiej zawartości karotenoidów (marchew, słodkie ziemniaki) na 24 h przed pobraniem krwi. Zakresy referencyjne i interpretacja wyników Norma: 0,2‑0,6 mg/l (20‑60 µg/dl) – wskazuje na prawidłowy poziom zapasów witaminy A.
Poziom obniżony (<0,2 mg/l): sugeruje niedobór witaminy A, zaburzenia wchłaniania tłuszczów, niewystarczające spożycie karotenoidów lub zwiększone zapotrzebowanie (np. Poziom podwyższony (>0,6 mg/l): może być wynikiem intensywnej suplementacji beta‑karotenu, diety bogatej w warzywa i owoce o wysokiej zawartości karotenoidów, a w rzadkich przypadkach – hiperkarotenozy, objawiającej się żółtawym odcieniem skóry.
Wartości pośrednie mogą wymagać dalszej oceny w kontekście innych parametrów odżywczych i klinicznych. Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi W badaniach nad autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi wykazano podwyższony poziom stresu oksydacyjnego oraz nieprawidłowości w metabolizmie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.