Cel badania Pomiar stężenia beta‑karotenu w surowicy krwi ma na celu ocenę poziomu tego prekursora witaminy A oraz ogólnego statusu antyoksydacyjnego. Wynik pomaga wykryć zarówno niedobory, jak i nadmiar beta‑karotenu, co jest istotne w diagnostyce zaburzeń metabolicznych, chorób wątroby oraz w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedoboru witaminy A (np.
w stanach niedożywienia, zaburzeniach wchłaniania tłuszczów, chorobach wątroby). Monitorowanie suplementacji beta‑karotenem lub witaminą A. Ocena ryzyka hiperkarotenemii – nadmiernego nagromadzenia beta‑karotenu w organizmie. Badanie w ramach oceny stresu oksydacyjnego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD, PANS/PANDAS. Wspomaganie diagnostyki chorób metabolicznych, takich jak hiperlipidemia, cukrzyca typu 2.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy wymagana jest krew żylna. Po pobraniu krwi należy odwirować próbkę i odseparować surowicę. Zaleca się: Post przynajmniej 8–12 godzin przed pobraniem (woda do picia dozwolona). Unikanie spożywania pokarmów bogatych w karotenoidy (marchew, pomarańcze, szpinak, słodkie ziemniaki) w dniu badania. Stosowanie się do zaleceń lekarza w zakresie przyjmowania leków i suplementów.
Metoda Stężenie beta‑karotenu określa się najczęściej metodą chromatografii cieczowej wysokiej wydajności (HPLC) z detekcją UV‑Vis lub fluorescencyjną. Próbka surowicy jest najpierw ekstrahowana rozpuszczalnikiem organicznym, a następnie wprowadzana do kolumny chromatograficznej, co pozwala na precyzyjne oddzielenie beta‑karotenu od innych karotenoidów.
Interpretacja wyników Referencyjne zakresy stężenia beta‑karotenu w surowicy wynoszą zazwyczaj 0,2–0,6 mg/L, choć mogą się różnić w zależności od laboratorium i populacji. Poziom poniżej normy – wskazuje na niedobór witaminy A, ryzyko zaburzeń widzenia, osłabienie odporności oraz zwiększoną podatność na stres oksydacyjny. Poziom w granicach normy – uznawany za prawidłowy, świadczy o wystarczających zapasach beta‑karotenu.
Poziom powyżej normy – może oznaczać hiperkarotenemię, najczęściej spowodowaną nadmiernym spożyciem produktów bogatych w karotenoidy lub wysoką dawką suplementów. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Beta‑karoten pełni funkcję silnego przeciwutleniacza, chroniąc komórki nerwowe przed uszkodzeniami wywołanymi stresem oksydacyjnym.