Cel badania Beta‑CrossLaps (β‑CTx) jest biochemicznym markerem resorpcji kostnej. Analiza polega na pomiarze poziomu fragmentu C‑końca kolagenu typu I (CTX) w surowicy, który powstaje w wyniku degradacji kości przez osteoklasty.
Wskazania kliniczne Ocena ryzyka i postępu osteoporozy (ICD‑10: M80‑M81) Monitorowanie terapii antyresorpcyjnych (bisfosfoniany, denosumab) oraz anabolicznych (teriparatyd) Diagnostyka chorób o zwiększonej aktywności osteoklastów: choroba Pageta, przerzuty nowotworowe do kości, hiperparatyroidyzm Ocena zaburzeń metabolizmu kości u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, u których często obserwuje się niedobory witaminy D i obniżoną masę kostną Badanie przy niejasnych przyczynach bólu kości lub złamań patologicznych Metoda Test wykonywany jest metodą immunoenzymatyczną (ELISA) z wykorzystaniem przeciwciał monoklonalnych skierowanych przeciwko specyficznemu epitope C‑końca kolagenu typu I.
Próbka – surowica pobrana z krwi żylnej – jest poddawana wirowaniu, a następnie oznaczana w automatycznym analizatorze. Przygotowanie pacjenta Badanie należy wykonać na czczo (co najmniej 8‑10 h po ostatnim posiłku), ponieważ poziom β‑CTx wykazuje wyraźną zmienność poposiłkową. Ze względu na wyraźny rytm dobowy (wyższe wartości rano, niższe wieczorem) zaleca się pobranie krwi w stałej porze, najczęściej między 07:00 a 09:00.
Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków wpływających na metabolizm kości (np. glukokortykosteroidy, suplementy wapnia) w ciągu 24 h przed pobraniem.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium, płci i wieku, typowo: Kobiety przed menopauzą: 0,1‑0,6 ng/mL Kobiety po menopauzie: 0,2‑0,8 ng/mL Mężczyźni: 0,1‑0,5 ng/mL Podwyższone poziomy wskazują na zwiększoną resorpcję kości i mogą być związane z: Osteoporozą lub osteopenią Chorobą Pageta Przerzutami nowotworowymi do kości Hiperparatyroidyzmem Stresowym lub mechanicznie wywołanym wzrostem remodelingu (np.
po urazie) Obniżone poziomy mogą wystąpić przy: Skutecznej terapii antyresorpcyjnej (bisfosfoniany, denosumab) Hipowydolności przytarczyc (niedoczynność przytarczyc) Wysokim poziomie suplementacji wapnia i witaminy D przy jednoczesnym niskim zapotrzebowaniu na remodelowanie Uwagi dodatkowe W połączeniu z markerami tworzenia kości (np. osteokalcyna, P1NP) β‑CTx umożliwia pełną ocenę bilansu kostnego.