Cel badania Określenie stężenia benzodiazepin w surowicy krwi w celu oceny przyjmowania leku, monitorowania terapii, wykrywania przedawkowania oraz sprawdzenia zgodności z zaleceniami terapeutycznymi. Badanie wspiera diagnostykę zaburzeń związanych z używaniem benzodiazepin (ICD‑10 F13) oraz kontrolę interakcji lekowych u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD, PANS/PANDAS.
Wskazania kliniczne Kontrola terapeutycznego poziomu benzodiazepin przy długotrwałym leczeniu (np. diazepam, lorazepam, alprazolam). Ocena przyczyn objawów toksycznych lub przedawkowania. Sprawdzenie zgodności z zaleceniami lekarza – przyjmowanie leku zgodnie z dawkowaniem. Badanie w sytuacjach podejrzenia interakcji lekowych, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki przeciwpadaczkowe, antydepresyjne lub immunomodulujące.
Monitorowanie stosowania benzodiazepin w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, gdzie wrażliwość na leki może być zmieniona. Metoda Stężenie benzodiazepin w surowicy oznacza się najczęściej metodą chromatografii cieczowo‑sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS) lub immunologicznymi testami immunoenzymatycznymi (ELISA).
Metoda LC‑MS/MS zapewnia wysoką czułość (dolny próg wykrywalności Przygotowanie pacjenta Nie wymaga głodzenia – pacjent może spożywać posiłki i płyny przed pobraniem. W razie możliwości, należy unikać przyjmowania dodatkowych dawek benzodiazepin w ciągu co najmniej 12 h przed pobraniem, aby wynik odzwierciedlał stały poziom terapeutyczny. Próbka pobierana jest z żyły, najczęściej w godzinach porannych, aby zminimalizować zmienność dobową.
Po pobraniu krwi należy odczekać 30 min, aby umożliwić pełne skrzepnięcie, a następnie odwirować próbkę i oddzielić surowicę. Surowicę przechowuje się w temperaturze –20 °C lub niższej, jeżeli analiza ma być wykonana po upływie 24 h. Interpretacja wyników Stężenie terapeutyczne – zależy od konkretnego leku i dawki, zwykle w przedziale 100‑500 ng/mL (np.
Stężenie podterapeutyczne – wskazuje na niedostateczne przyjmowanie leku lub przyspieszoną eliminację, co może wymagać korekty dawkowania. Stężenie toksyczne – wartości powyżej 2000 ng/mL (w zależności od substancji) sugerują przedawkowanie i wymagają natychmiastowej interwencji klinicznej. Wynik należy zawsze interpretować w kontekście historii przyjmowania leku, czasu od ostatniej dawki oraz współistniejących chorób i leków.