Cel badania Oznaczenie benzodiazepin w próbce moczu ma na celu potwierdzenie, że pacjent przyjął substancje z tej grupy, identyfikację ewentualnego nadużycia lub przedawkowania oraz kontrolę zgodności z zaleceniami terapeutycznymi. Wskazania kliniczne Ustalenie przyczyn zatrucia lub przedawkowania benzodiazepinami. Monitorowanie przestrzegania zaleceń w długoterminowej terapii lekami uspokajającymi i nasennymi.
Ocena ryzyka nadużycia substancji psychoaktywnych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym u osób z ASD. Weryfikacja wyników testów przesiewowych w programach leczenia uzależnień. Ocena interakcji lekowych u pacjentów przyjmujących jednocześnie inne środki psychotropowe. Materiał i przygotowanie pacjenta Do analizy wykorzystuje się mocz – próbkę spontaniczną lub zebraną metodą środkowego strumienia.
Zaleca się: Unikanie spożycia dużych ilości płynów w ciągu 2‑3 h przed pobraniem, aby nie rozcieńczyć próbki. Zbieranie próbki w czystym, nieprzemakalnym pojemniku, wolnym od substancji chemicznych mogących zakłócić wynik (np. detergenty, środki dezynfekcyjne). Przechowywanie próbki w temperaturze 2‑8 °C i dostarczenie do laboratorium w ciągu 24 h od pobrania.
Metoda badania Procedura składa się z dwóch etapów: Test przesiewowy – immunoenzymatyczny (ELISA) lub immunochromatograficzny (tzw. test paskowy) wykrywający grupowo metabolity benzodiazepin. Test potwierdzający – w przypadku wyniku dodatniego przeprowadza się analizę chromatograficzną o wysokiej rozdzielczości, najczęściej GC‑MS (chromatografia gazowa ze spektrometrią mas) lub LC‑MS/MS (wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją tandemową MS).
Metoda ta umożliwia identyfikację poszczególnych metabolitów (np. temazepam, nordiazepam, oxazepam) oraz określenie ich stężenia w ng/mL. Interpretacja wyników Wynik negatywny – w próbce nie wykryto metabolitów benzodiazepin. Nie wyklucza przyjęcia bardzo krótkodziałających leków w ostatnich kilku godzinach, gdy ich stężenie może być poniżej progu wykrywalności.
Wynik dodatni (test przesiewowy) – potwierdza obecność co najmniej jednego związku z grupy benzodiazepin, ale nie wskazuje, który konkretny lek został przyjęty. Wynik dodatni (test potwierdzający) – precyzyjnie identyfikuje metabolit (np. temazepam, nordiazepam, oxazepam) oraz podaje przybliżoną koncentrację, co pozwala ocenić stopień narażenia i ewentualną toksyczność.