Cel badania Analiza płynu pobranego z jam ciała ma na celu określenie jego charakteru pod względem mikrobiologicznym, cytologicznym oraz biochemicznym. Dzięki temu można wykryć: obecność drobnoustrojów (bakterie, grzyby, wirusy) – istotne w diagnostyce zakażeń bakteryjnych, w tym tych opisanych w ICD‑10 A05, czyli innych bakteryjnych zatruć pokarmowych, które mogą prowadzić do zapalenia otrzewnej, oznaki zapalenia (np.
podwyższony odczyn Biernackiego, liczba leukocytów), krwawienie lub obecność hematozy, komórki nowotworowe lub atypowe, co może sugerować nowotwory jamy ciała. Wskazania kliniczne nieuzasadniona obecność płynu w jamie opłucnej, otrzewnej, stawowej, osierdziowej lub w innych przestrzeniach ciała, gorączka, ból, objawy ogólne sugerujące zakażenie lub zapalenie, objawy niewydolności narządu (np.
duszność przy odmy płucnej, ból brzucha przy ropnej zapaleniu otrzewnej), monitorowanie przebiegu leczenia przeciwzapalnego lub antybiotykowego, rozpoznanie przyczyn nowotworowych lub przerzutów w jamie ciała. Materiał i pobranie Do badania wymagany jest płyn z jam ciała (np. płyn opłucnowy, otrzewny, stawowy, osierdziowy). Pobranie powinno odbywać się w warunkach sterylnych, przy użyciu igły i strzykawki lub zestawu do torakocentezy, paracentezy, artrocentyzy itp.
Próbka powinna zostać natychmiast dostarczona do laboratorium w odpowiednich pojemnikach: do badań mikrobiologicznych – pojemnik z dodatkiem żelatyny/medium transportowego, do cytologii – probówka z antykoagulantem (np. EDTA), do biochemii – probówka bez antykoagulantu, z możliwością odcedzenia.
Metoda W laboratorium wykonywane są następujące analizy: Badanie mikrobiologiczne – hodowla na pożywkach bakteryjnych i grzybiczych, testy wrażliwości antybiotykowej, PCR w kierunku wybranych patogenów, Badanie cytologiczne – przygotowanie wycinków, barwienie (H&E, specjalne barwienia) oraz ocena pod mikroskopem pod kątem komórek zapalnych, nowotworowych, krwinkowych, Badanie biochemiczne – oznaczenie białka, glukozy, LDH, amylazy, enzymów specyficznych dla danej jamy (np.
ADA w płynie opłucnowym), Badanie immunologiczne – oznaczenie przeciwciał lub markerów zapalnych (np. Interpretacja wyników Interpretacja wymaga uwzględnienia klinicznego obrazu pacjenta oraz wyników poszczególnych testów. Przykładowe wnioski: Wysoki poziom leukocytów, dominacja neutrofili oraz dodatnia hodowla bakterii wskazują na ropną infekcję (np. zapalenie otrzewnej, zapalenie opłucnej).