Cel badania Analiza osadu w płynie stawowym ma na celu określenie charakteru i przyczyny zmian w stawie poprzez ocenę liczby i rodzaju komórek, obecności kryształów, mikroorganizmów oraz parametrów chemicznych płynu. Wynik pozwala odróżnić stany zapalne, infekcyjne, krystaliczne oraz nieinwazyjne przyczyny dolegliwości stawowych. Wskazania kliniczne Ostre i przewlekłe zapalenie stawów (np.
reumatoidalne, autoimmunologiczne) Infekcje stawów (septyczne) – podejrzenie bakteryjnego zapalenia stawu Choroby krystaliczne – dna moczanowa, zapalenie stawów związane z kryształami podokrynowymi lub pirofosforanowymi Uszkodzenia mechaniczne lub urazy stawu Monitorowanie przebiegu leczenia chorób stawowych Ocena stanu stawów u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
ASD, PANS/PANDAS), u których występują objawy zapalenia stawów lub bólu stawowego Materiał i pobranie Do badania wykorzystuje się płyn stawowy pobrany aseptycznym zabiegiem artrocentazy. Próbka powinna być pobrana w warunkach sterylnych, najlepiej przed podaniem leków przeciwzapalnych lub antybiotyków, aby nie zakłócały wyników.
Metoda Ocena makroskopowa – kolor, przejrzystość, lepkość płynu Badanie mikroskopowe – preparat osadu barwiony metodą May‑Grünwald‑Giemsa oraz metodą polaryzacji światła Liczenie komórek – leukocyty, erytrocyty, liczba synovialnych komórek płytkowatych Poszukiwanie kryształów – podokrystalne (dny moczanowa) i pirofosforanowe (zapalenie stawów pozapalnego) Badanie mikrobiologiczne – hodowla na podłożach bakteryjnych oraz testy szybkiego wykrywania bakterii (np.
PCR) Badanie chemiczne – poziom glukozy, białka, kwasu moczowego, enzymów (np. alkaliczna fosfataza) Interpretacja wyników Norma: przejrzysty płyn, Zapalenie nieinfekcyjne: podwyższona liczba leukocytów (10 000‑30 000/µl), dominacja neutrofili, brak drobnoustrojów. Septyczne zapalenie stawu: bardzo wysoka liczba leukocytów (>50 000/µl), dominacja neutrofili, obecność bakterii w badaniu mikrobiologicznym.
Dna moczanowa: obecność ostrych, podłużnych kryształów podokrynowych pod polaryzacją światła. Zespół kryształów pirofosforanowych: obecność drobnych, rhomboidalnych kryształów pod polaryzacją. Inne: podwyższony poziom białka i kwasu moczowego może sugerować procesy zapalne lub metaboliczne. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem płynu stawowego zaleca się: Unikanie leków przeciwzapalnych (np.