Cel badania Analiza płynu stawowego (synovial fluid) ma na celu określenie jego charakterystyki morfologicznej, biochemicznej i mikrobiologicznej. Dzięki temu możliwe jest rozróżnienie przyczyn dolegliwości stawowych, takich jak zapalenie, infekcja, uraz mechaniczny czy choroby metaboliczne. Wskazania kliniczne Ostry lub przewlekły ból stawu, obrzęk, ograniczenie ruchomości. Podejrzenie zapalenia stawów (np. reumatoidalne, okołostawowe, dnątkowe).
Objawy infekcji stawowej (septyczny zapalenie stawu, bakteryjne zapalenie kości i szpiku). Krwiaki, urazy stawów, podejrzenie obecności ciał obcych. Monitorowanie przebiegu leczenia chorób reumatycznych oraz ocena skuteczności terapii. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – ocena współistniejących stanów zapalnych u pacjentów z ASD, PANS/PANDAS lub innymi zaburzeniami rozwojowymi, które mogą wpływać na układ ruchowy.
Materiał biologiczny Świeżo pobrany płyn stawowy (minimum 1‑2 ml) uzyskany aseptyczną aspiracją z jamy stawu. Do pobrania najczęściej używa się igły 20‑22 G i strzykawki 5‑10 ml. Próbka powinna być transportowana do laboratorium w ciągu 30‑60 min, w temperaturze pokojowej, w szczelnie zamkniętym pojemniku. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga długotrwałego głodzenia; jedzenie i picie są dozwolone. W dniu pobrania należy unikać przyjmowania leków przeciwzapalnych (np.
ibuprofen, aspiryna) oraz antybiotyków, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Staw, z którego pobierany jest płyn, powinien być odkażony i ewentualnie znieczulony miejscowo. Pacjent powinien poinformować lekarza o wszelkich istniejących infekcjach, urazach lub przyjmowanych lekach. Metoda Mikroskopia – ocena liczby i rodzaju komórek (leukocyty, erytrocyty, chondrocyty), obecność kryształów (np.
Biochemia – pomiar poziomu glukozy, białka, kwasu moczowego, enzymu dehydrogenazy mleczanowej (LDH), kwasu mlekowego. Kultura mikrobiologiczna – posiew na podłożach bakteriologicznych i grzybiczych w celu wykrycia patogenów. Testy dodatkowe – barwienie Gram, PCR na wybrane patogeny (np. Borrelia burgdorferi), badanie na obecność przeciwciał anty‑CCP w podejrzeniu reumatoidalnego zapalenia stawów.
Interpretacja wyników Normalny płyn stawowy jest przejrzysty, ma niską lepkość i zawiera Stany nie‑zapalne – niska liczba leukocytów (0,6). Stany zapalne (niereaktywne) – podwyższona liczba leukocytów (200‑2 000 /µl), zwiększone białko, podwyższony LDH, glukoza w granicach normy. Zapalenie zakaźne (septyczne) – bardzo wysoka liczba leukocytów (>2 000 /µl), znaczny wzrost białka (>3 g/dl), spadek glukozy ( Choroby kryształowe – widoczne kryształy pod mikroskopem (np.