Cel badania Badanie ogólne płynu mózgowo‑rdzeniowego (kod ICD: A03) ma na celu określenie podstawowych parametrów biochemicznych i cytologicznych CSF, co pozwala na identyfikację stanów zapalnych, infekcyjnych, krwotocznych oraz neurodegeneracyjnych w centralnym układzie nerwowym.
Wskazania kliniczne Ostre i przewlekłe zapalenie opon mózgowo‑rdzeniowych (bakteryjne, wirusowe, grzybicze) Encefalitis i zapalenie mózgu Podwyższony ciśnienie śródczaszkowe oraz objawy podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego Krwiaki podarachnoidalne i inne krwawienia do przestrzeni podpajęczynówkowej Choroby demielinizacyjne (np.
stwardnienie rozsiane, zapalenie mózgu związane z autoimmunizacją) Ocena przy podejrzeniu zespołu PANS/PANDAS oraz innych zaburzeń neurorozwojowych, które mogą być powiązane z procesami zapalnymi w ośrodkowym układzie nerwowym Monitorowanie odpowiedzi na leczenie przeciwzapalne lub przeciwbakteryjne Metoda Do badania wykorzystuje się pobrany w warunkach sterylnych płyn mózgowo‑rdzeniowy, najczęściej przez nakłucie lędźwiowe.
Próbka jest poddawana następującym analizom: Badanie fizykochemiczne: przejrzystość, barwa, lepkość. Osmolalność i ciśnienie – pomiar ciśnienia otworu (ciśnienie CSF). Glukoza – porównanie z poziomem glukozy we krwi; obniżona w infekcjach bakteryjnych. Białko – podwyższone w zapaleniach, krwawieniach i chorobach demielinizacyjnych. Komórki – liczba i różnicowanie (neutrofile, limfocyty, monocyty, eozynofile).
Laktat – zwiększony w stanach niedotlenienia i infekcji bakteryjnych. Badania mikrobiologiczne: posiew, PCR na wybrane patogeny (np. meningokoki, pneumokoki, wirusy Herpes, enterowirusy). Cytologia – ocena obecności komórek nowotworowych lub nieprawidłowych. Oligoklonalne prążki – test immunoglobulinowy pomocny w diagnostyce chorób autoimmunologicznych CNS. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem CSF nie wymaga się specjalnej diety ani postu.
Należy jednak: Uprzedzić pacjenta o konieczności przeprowadzenia nakłucia lędźwiowego i uzyskać świadomą zgodę. Unikać podawania antybiotyków i kortykosteroidów na 24‑48 h przed badaniem, jeżeli nie jest to przeciwskazane klinicznie. Zapewnić odpowiednie nawodnienie i pozycję leżącą przed i po zabiegu, aby zmniejszyć ryzyko bólu głowy po nakłuciu.