Cel badania Test ma na celu identyfikację jednego, ściśle określonego wariantu genetycznego (mutacji) w materiale genetycznym pacjenta. Dzięki wykryciu lub wykluczeniu tej zmiany możliwe jest potwierdzenie diagnozy genetycznej, oszacowanie indywidualnego ryzyka choroby oraz dopasowanie interwencji terapeutycznych do profilu genetycznego. Wskazania kliniczne Potwierdzenie lub wykluczenie znanej mutacji odpowiedzialnej za chorobę monogenową (np.
zespół Marfana, choroba Friedreicha, mutacje w genie MECP2). Ocena predyspozycji do rozwoju zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), PANS/PANDAS oraz innych zaburzeń neuropsychiatrycznych, gdy istnieje udokumentowana zależność genetyczna. Farmakogenetyka – określenie wariantu wpływającego na metabolizm leków (np. wariant w genie CYP2D6), co może wpłynąć na dobór dawkowania i wybór preparatu.
Poradnictwo genetyczne i planowanie rodziny – wykrycie nosicielstwa w rodzinach z historią choroby dziedzicznej. Uzupełnienie paneli diagnostycznych o wybrany wariant w przypadkach, gdy pełne sekcjonowanie genomu nie jest konieczne. Materiał biologiczny Krew pełna lub antykoagulantowa (EDTA) – 2‑5 ml. Wymaz z jamy ustnej (buccal swab) – 2‑3 wkłady. Ślina – pojemnik do zebrania 2 ml płynu. Dried blood spot (DBS) – 3‑4 plamki na filtrze.
Wymagane jest, aby materiał zawierał co najmniej 20 ng DNA o odpowiedniej czystości (A260/280 ≈ 1.8‑2.0). Metoda W zależności od wybranego wariantu test może być przeprowadzony przy użyciu jednej z następujących technik, które zapewniają wysoką czułość (≥99 %) i specyficzność (≥99,5 %): Allele‑specific PCR (AS‑PCR) – selektywna amplifikacja mutacji, pozwalająca na szybkie wykrycie obecności konkretnego allelu.
Real‑time PCR (qPCR) z sondą TaqMan – ilościowa metoda umożliwiająca jednoczesne oznaczenie wild‑type i mutacji w jednym przebiegu. Sanger sequencing – klasyczna metoda sekwencjonowania, stosowana jako potwierdzenie wyniku uzyskanego inną techniką. Targeted NGS (next‑generation sequencing) – sekwencjonowanie wybranego fragmentu genomu przy bardzo wysokiej głębokości pokrycia, co zwiększa wykrywalność niskich wariantów.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga postu ani specjalnych ograniczeń dietetycznych. W przypadku pobierania krwi – unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz dużych dawek suplementów żelaza w ciągu 24 h przed pobraniem. Przy pobieraniu wymazu z jamy ustnej – nie jeść, nie pić ani nie szczotkować zębów przez co najmniej 30 min przed próbą. Leki przeciwzakrzepowe, antybiotyki czy suplementy nie wpływają na wynik testu i nie muszą być odstawiane.