Cel badania Badanie B‑CrossLaps (CTX) mierzy w surowicy poziom C‑terminalnego telopeptydu kolagenu typu I – fragmentu białka uwalnianego w trakcie degradacji kostnej. Stężenie tego markera jest bezpośrednim wskaźnikiem aktywności osteoklastów i tempo resorpcji kości. Wskazania kliniczne Ocena ryzyka i diagnoza osteoporozy oraz osteopenii. Kontrola skuteczności leków antyresorpcyjnych (bisfosfoniany, denosumab, raloksyfen).
Wykrywanie przyspieszonej resorpcji w chorobach metabolicznych, takich jak nadczynność przytarczyc, nowotwory z przerzutami do kości czy przewlekłe zapalenia. Badanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, w kontekście zwiększonego ryzyka niedoborów witaminy D, zaburzeń gospodarki wapniowej i późniejszego rozwoju osteoporozy. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły.
Zaleca się pobranie po nocnym poście (minimum 8 h) oraz przed poranną aktywnością fizyczną, aby zminimalizować wpływ rytmu dobowego. Metoda Stężenie CTX oznacza się metodą immunochemiczną – testem immunoenzymatycznym (ELISA) z wykorzystaniem monoklonalnych przeciwciał skierowanych przeciwko fragmentowi C‑terminalnemu telopeptydu kolagenu typu I. Wynik podaje się w nanogramach na mililitr (ng/mL).
Próbkę należy odwirować w ciągu 30 min od pobrania, a surowicę przechowywać w temperaturze –20 °C lub niższej do momentu analizy. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien przyjść na badanie na czczo, unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości produktów mlecznych, suplementów wapnia i witaminy D w ciągu 24 h przed pobraniem krwi, ponieważ te czynniki mogą tymczasowo obniżać lub podnosić poziom CTX.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne (przykładowe): 0,1–0,6 ng/mL u zdrowych dorosłych; wartości mogą być niższe u kobiet po menopauzie (0,05–0,3 ng/mL) i wyższe u młodszych osób. Podwyższony poziom CTX: wskazuje na zwiększoną resorpcję kości – może wystąpić w osteoporozie, nadczynności przytarczyc, nowotworach z przerzutami kostnymi, przewlekłych stanach zapalnych lub przy nieodpowiedniej suplementacji wapnia.
Obniżony poziom CTX: obserwuje się po skutecznej terapii antyresorpcyjnej, w stanach niskiego metabolizmu kostnego, hipokalcemii lub przy intensywnej suplementacji witaminy D. Czynniki wpływające na wynik Rytm dobowy – najniższe wartości występują rano po nocnym poście. Aktywność fizyczna – intensywny wysiłek może chwilowo podnieść poziom CTX. Stosowane leki – bisfosfoniany, denosumab i raloksyfen obniżają wynik, natomiast glukokortykosteroidy mogą go podnieść.