Cel badania Analiza zawartości arsenu w moczu ma na celu określenie aktualnego poziomu ekspozycji organizmu na ten pierwiastek. Badanie pozwala wykryć zarówno krótkotrwałe, jak i przewlekłe narażenie, co jest kluczowe w ocenie ryzyka toksyczności oraz powikłań zdrowotnych. Wskazania kliniczne U podejrzenia przewlekłej ekspozycji na arsen (np. wody pitnej, żywności, pyły przemysłowe).
Kontrola osób pracujących w branżach ryzykownych: przemysł metalurgiczny, produkcja półprzewodników, przemysł drzewny, rolnictwo (środki ochrony roślin zawierające arsen). Monitorowanie terapii detoksykacyjnej lub chelatacji po udokumentowanym zatruciu. Ocena przyczyn objawów arsenozy: zmiany skórne, biegunka, bóle brzucha, neuropatia, zaburzenia poznawcze.
W badaniach przesiewowych u dzieci i młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), gdzie długotrwałe narażenie na arsen może wpływać na rozwój mózgu. Diagnostyka i ocena ryzyka nowotworów związanych z arsenem: skóry, płuc, pęcherza moczowego, nerek. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się mocz – najczęściej 24‑godzinny zbiór, który zapewnia reprezentatywną próbkę całodzienną.
W sytuacjach ograniczonego czasu można pobrać jednorazową próbkę poranną, jednak interpretacja wymaga korekty do stężenia kreatyniny. Metoda Stężenie arsenu oznacza się metodami o wysokiej czułości, takimi jak spektrometria masowa z indukcyjnie sprzężoną plazmą (ICP‑MS) lub absorpcja atomowa z płomieniem (AAS). Analiza obejmuje zarówno arsen całkowity (As III + As V), jak i, w razie potrzeby, rozdział na formy trójwartościową i pięciowartościową.
Przygotowanie pacjenta Unikać spożywania wody i pokarmów potencjalnie zawierających arsen (np. ryby, owoce morza, nieprzegotowana woda z nieznanych źródeł) przez co najmniej 24 h przed rozpoczęciem zbierania moczu. W przypadku 24‑godzinnego zbioru: zbierać cały mocz w czystym pojemniku, przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium nie później niż w ciągu 48 h.
Jeśli pobierana jest jednorazowa próbka, należy oznaczyć jej stężenie kreatyniny, aby umożliwić korektę wyników. Interpretacja wyników Normy referencyjne (dla populacji nie narażonej na arsen) wynoszą zazwyczaj ≤ 20 µg/L (lub Stężenia 20‑50 µg/L – narażenie niskiego lub umiarkowanego stopnia; wskazane dalsze monitorowanie. Stężenia 50‑100 µg/L – wyraźna ekspozycja; zaleca się ocenę źródeł narażenia i rozważenie interwencji medycznej.