Cel badania Analiza stężenia arsenu w surowicy krwi ma na celu potwierdzenie lub wykluczenie toksycznego narażenia na ten pierwiastek, a także oszacowanie długotrwałego kontaktu środowiskowego, który może przyczyniać się do zaburzeń zdrowotnych, w tym nowotworów i uszkodzeń układu nerwowego. Wskazania kliniczne Objawy ostrej toksyczności arsenu, takie jak drgawki, osłabienie mięśni, dezorientacja, nudności, wymioty oraz biegunka.
Przewlekłe narażenie środowiskowe – kontakt z pestycydami zawierającymi arsen, spożywanie wody pitnej skażonej tym pierwiastkiem, inhalacja pyłów przemysłowych. Monitoring pacjentów z podejrzeniem wpływu arsenowego na rozwój neurologiczny, w tym dzieci i młodzież z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. Ocena podwyższonego ryzyka nowotworów skóry, płuc, nerek, wątroby i pęcherza moczowego u osób z długotrwałym narażeniem.
Kontrola skuteczności działań eliminujących źródła arsenowego zanieczyszczenia (np. zmiana źródła wody, zmiana miejsca pracy). Metoda analityczna Stężenie arsenu wyznaczane jest najczęściej przy użyciu: Spektrometrii masowej z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS) – metoda o wysokiej czułości i precyzji, pozwalająca na rozdzielenie form nieorganicznych (AsIII, AsV) od organicznych.
Spektrometrii absorpcyjnej atomowej (AAS) z lampą graficzną – alternatywna technika, mniej kosztowna, ale równie wiarygodna przy prawidłowym przygotowaniu próbki. Próbka krwi pobierana jest do probówki zawierającej heparynę, po czym poddawana jest trawieniu kwasowemu (zazwyczaj kwas nitratowy + wodorotlenek sodu) i rozcieńczeniu w roztworze matrycowym przed analizą.
Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana specjalna dieta ani odstawianie leków przed pobraniem krwi, jednak zaleca się: Unikanie spożywania wody lub produktów żywnościowych o potencjalnie wysokiej zawartości arsenu (np. nieprzegotowana woda z głębokich studni, ryż z terenów zanieczyszczonych) na co najmniej 12 godzin przed pobraniem. W miarę możliwości, powstrzymanie się od intensywnego wysiłku fizycznego w dniu badania, aby nie wpływać na dystrybucję pierwiastka w organizmie.
Interpretacja wyników Zakres referencyjny dla osób nie narażonych na arsen wynosi Ostre zatrucie arsenem – stężenia zazwyczaj > 50 µg/L, towarzyszące wyraźnym objawom klinicznym i wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Przewlekłe narażenie – podwyższone, ale niższe niż w ostrej toksyczności, najczęściej w przedziale 5‑20 µg/L, co może wymagać dalszej oceny źródeł ekspozycji i monitoringu.