Cel badania Określenie stężenia arsenu (As) w biologicznych materiałach – moczu, krwi żylnej i surowicy – w celu oceny aktualnego poziomu ekspozycji oraz identyfikacji toksyczności przewlekłej lub ostrej. Badanie wspomaga diagnostykę zatrucia arsenem (ICD‑10 T56.0) oraz monitorowanie skuteczności interwencji eliminujących źródło narażenia. Wskazania kliniczne U osób z podejrzeniem przewlekłego narażenia na arsen (np. wody pitnej, przemysł, pestycydy).
Objawy toksyczne: zaburzenia żołądkowo‑jelitowe, neuropatia obwodowa, zmiany skórne (hiperpigmentacja, keratotyczna). Wysokie ryzyko nowotworów – skóry, płuc, pęcherza moczowego, nerek – w populacjach eksponowanych. Ocena wpływu arsenu na rozwój neuropsychiatryczny, w tym zaburzenia neurorozwojowe takie jak ASD, PANS/PANDAS. Monitorowanie pacjentów po leczeniu chelatującym.
Metoda Stężenie arsenu wyznaczane jest metodą spektrometrii masowej z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS) lub atomową absorpcją (AAS). Analiza obejmuje zarówno formy nieorganiczne (arseniany, arseniany), jak i organiczne, co pozwala na pełną charakterystykę ekspozycji. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety, ale zaleca się unikanie spożycia pokarmów i napojów bogatych w arsen (np. ryby morskie, woda z nieznanego źródła) na 24 h przed pobraniem próbki moczu.
Próbka krwi pobierana jest z żyły po 8‑10 h postu; surowica uzyskiwana jest po odwirowaniu krwi. Próbka moczu powinna być pierwszą poranną, oddzieloną od drugiej próby, aby zminimalizować wpływ diurezy. Interpretacja wyników Mocz: 50 µg/L – wskazuje na podwyższone narażenie, wymaga dalszej oceny. Krew żylna / surowica: 5 µg/L – wysokie narażenie, zwiększone ryzyko działań toksycznych.
Wyniki należy interpretować w kontekście historii klinicznej, źródeł narażenia oraz innych badań (np. poziom metali ciężkich, testy czynności wątroby). Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Badania wykazały, że przewlekłe narażenie na arsen może wpływać na rozwój mózgu, prowadząc do zaburzeń poznawczych, zachowań autystycznych i zwiększonej podatności na stany zapalne (np.
Dlatego pomiar arsenu może być elementem kompleksowej oceny przyczyn neurodevelopmentalnych wśród dzieci i młodzieży.