Cel badania Określenie czynności i ilości antytrombiny III (AT‑III) w osoczu krwi. Badanie pozwala ocenić zdolność organizmu do hamowania enzymów kaskady krzepnięcia, głównie trombiny (IIa) oraz czynnika Xa, co jest niezbędne w diagnostyce predyspozycji do zakrzepicy i w monitorowaniu leczenia przeciwzakrzepowego. Wskazania kliniczne Niejasna, nawracająca zakrzepica żył głębokich lub tętniczych, szczególnie przy braku wyraźnych czynników ryzyka.
Historia rodzinna zakrzepicy (pierwszego stopnia pokrewieństwa) lub podejrzenie dziedzicznego niedoboru AT‑III. Zakrzepica występująca w ciąży, w okresie połogu lub w trakcie stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych. Powtarzające się poronienia, utrata płodu lub ciągłe komplikacje ciążowe. Choroby wątroby ograniczające syntezę białek (marskość, ostre uszkodzenie wątroby). Zespoły utraty białek, takie jak zespół nerczycowy, rozległe oparzenia, przewlekłe biegunki.
Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) oraz sepsa. Intensywne zabiegi chirurgiczne, długotrwała hospitalizacja i terapia intensywna. Stosowanie niefrakcjonowanej heparyny dożylnej – heparyna wymaga AT‑III jako kofaktora. Monitorowanie terapii przeciwzakrzepowej u pacjentów z podejrzeniem niedoboru lub nadmiaru AT‑III. Pacjenci z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
ASD, PANS/PANDAS), u których ograniczona aktywność fizyczna, współistniejące stany zapalne i metaboliczne zwiększają ryzyko zakrzepicy. Przygotowanie pacjenta Do oznaczenia pobiera się 3‑5 ml krwi żylnej do probówki zawierającej 3,2 % cytrynian sodu (Na‑citrate). Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz podawania dużych dawek heparyny w ciągu 12 h przed pobraniem. W przypadku kobiet w ciąży należy odnotować tydzień ciąży.
Metoda Najczęściej stosuje się testy funkcjonalne, które mierzą zdolność AT‑III do hamowania aktywności czynnika Xa (assay anti‑Xa) lub trombiny (assay anti‑IIa). Wynik wyrażany jest w % aktywności względem osocza kontrolnego (norma 80‑120 %). Alternatywnie dostępny jest test ilościowy (ELISA), który określa stężenie antytrombiny III w IU/dL, ale nie ocenia jej funkcji.
Interpretacja wyników Obniżona aktywność AT‑III ( – wskazuje na wrodzony lub nabyty niedobór, zwiększając ryzyko zakrzepicy. Przyczyny nabyte obejmują choroby wątroby, utratę białek (np. zespół nerczycowy), DIC, sepsę, intensywną terapię heparyną oraz niektóre leki (np. Podwyższona aktywność AT‑III (>120 %) – może wystąpić po podaniu doustnych antykoagulantów, w stanach zapalnych, przy cholestazie, paleniu papierosów lub w hipergammaglobulinemii.