Cel badania Pomiar stężenia antytrombiny III (ATIII) w osoczu ma na celu ocenę funkcji naturalnego inhibitoru trombiny i czynnika Xa. Badanie wykrywa zarówno wrodzone, jak i nabyte niedobory ATIII, które zwiększają ryzyko zakrzepicy oraz mogą wpływać na przebieg chorób neurologicznych. Wskazania kliniczne Podejrzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru antytrombiny III. Historia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub zakrzepicy żył mózgowych.
Ocena ryzyka zakrzepowego przed operacją, zabiegami inwazyjnymi lub podawaniem hormonów estrogenowych. Monitorowanie terapii antykoagulacyjnej, zwłaszcza w pacjentach przyjmujących heparynę. Diagnostyka współistniejących zaburzeń krzepnięcia u osób z autyzmem (ASD), PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się podwyższoną podatność na stany zapalne i zakrzepy.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: Krew żylna pobrana do probówki z antykoagulantem cytrynianem (3,2 % Na‑citrate), następnie odwirowane w celu uzyskania osocza. Przygotowanie: Pacjent nie musi być na czczo; należy unikać podawania heparyny lub innych leków przeciwzakrzepowych w ciągu 24 h przed pobraniem.
Stabilność: Parametr ATIII jest wybitnie niestabilny – próbkę należy przechowywać w temperaturze 4 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 4 h od pobrania. Zaleca się kontakt z personelem klinicznym (cs) w celu szybkiej realizacji. Metoda W laboratorium stosuje się jedną z dwóch metod funkcjonalnych: Test oparty na krzepnięciu – pomiar czasu, w którym osocze hamuje aktywność trombiny lub czynnika Xa w obecności substratu.
Test chromogeniczny – enzymatyczna reakcja, w której obecność ATIII hamuje przekształcenie substratu barwnego; intensywność barwy jest odwrotnie proporcjonalna do poziomu ATIII. Obie metody dostarczają wyniku wyrażonego w % aktywności względem osocza kontrolnego. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 80‑120 % aktywności (zakres może się różnić w zależności od laboratorium). Obniżony poziom ATIII ( Niedobór wrodzony – autosomalny recesywny lub dominujący.
Niedobór nabyty – spowodowany masywną utratą białek (np. w białkomoczach, niewydolności wątroby), stanami zapalnymi, sepsą lub podawaniem heparyny (zespół oporności na heparynę). Podwyższony poziom ATIII (> 120 %): może wystąpić jako reakcja ostrej fazy w stanach zapalnych lub w ciąży. Wyniki należy interpretować w kontekście historii klinicznej, innych parametrów krzepnięcia (np. PT, aPTT) oraz ewentualnych leków.