Cel badania Określenie poziomu antygenu karcinoembrionalnego (CEA) w surowicy krwi w celu wsparcia diagnostyki, oceny ryzyka oraz monitorowania przebiegu chorób nowotworowych (głównie nowotwory przewodu pokarmowego, płuc, piersi, trzustki) oraz wybranych stanów zapalnych i chorób nieonkologicznych. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie nowotworów: rak jelita grubego, rak płuca, rak piersi, rak trzustki, rak żołądka oraz rzadziej – rak pęcherza moczowego i wątroby.
Ocena skuteczności leczenia onkologicznego oraz wczesne wykrywanie nawrotu choroby. Wspomaganie diagnozy w przypadkach podwyższonego stężenia markerów zapalnych, np. zapalenie płuc, zapalenie trzustki, choroby wątroby (marskość, zapalenie). Monitorowanie pacjentów z przewlekłymi stanami zapalnymi, u których podwyższony CEA może wpływać na interpretację wyników onkologicznych.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, PANS/PANDAS) – pomoc w wykluczeniu współistniejących chorób nowotworowych lub zapalnych, które mogą nasilać objawy neuropsychiatryczne. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna. Próbka powinna być pobrana w warunkach sterylnych, a następnie odwirowana w celu uzyskania surowicy. Zaleca się, aby pacjent był na czczo (co najmniej 8‑10 godzin) przed pobraniem krwi, co minimalizuje wpływ posiłku na poziom CEA.
Metoda Stężenie CEA oznacza się metodą immunochemiczną – najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub immunochemiluminescencyjnym (CLIA). Test wykorzystuje przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko epitopom CEA, co zapewnia wysoką swoistość i czułość.
Zakres referencyjny i interpretacja wyników Wartość uznawana za prawidłową u osób niepalących: U palaczy (obecnie lub w przeszłości) granica podwyższonego wyniku może wynosić do Wynik powyżej zakresu referencyjnego wymaga dalszej oceny klinicznej – nie jest jednoznacznym dowodem nowotworu, ponieważ CEA może być podwyższone w chorobach zapalnych, marskości wątroby, chorobach tarczycy oraz w ciąży.
Trend zmian (wzrost lub spadek) w kolejnych badaniach jest istotniejszy niż pojedyncza wartość i służy do oceny odpowiedzi na terapię oraz wykrywania ewentualnego nawrotu. Ograniczenia i uwagi Interpretacja wyniku powinna uwzględniać: Stan palenia pacjenta – palenie podnosi poziom CEA. Obecność chorób zapalnych, wątroby i innych stanów nieonkologicznych. Wiek i płeć pacjenta – nieznaczne różnice w wartościach referencyjnych.