Cel badania Badanie określa ilość androstenedionu – jednego z głównych prekursorów w szlaku syntezy androgenów i estrogenów – w surowicy krwi. Pomiar ten pozwala ocenić funkcję kory nadnerczy oraz gonad, a także wykryć zaburzenia prowadzące do nadmiernej produkcji hormonów płciowych.
Wskazania kliniczne objawy hiperandrogenizmu: nadmierny porost włosów (hirsutyzm), wąska linia zarostu, trądzik, łysienie typu męskiego, zmiana barwy głosu; zaburzenia cyklu menstruacyjnego u kobiet – nieregularne miesiączki, oligomenorrhoea, anowulacja; rozpoznanie i kontrola zespołu Cushinga oraz wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH); ocena guzów wydzielających androgeny – zarówno nadnerczowych, jak i gonadalnych; diagnoza zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz ocena płodności; przyczyny ginekomastii u mężczyzn; monitorowanie terapii sterydowej i leczenia hormonalnego; badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdy istnieje podejrzenie wpływu nieprawidłowego metabolizmu androgenów na rozwój mózgu i zachowania społeczne.
Metoda analityczna Stężenie androstenedionu wyznacza się najczęściej jedną z dwóch technik: Immunochemiczne testy – ELISA lub chemiluminescencja; zapewniają szybkie wyniki, ale mogą być podatne na krzyżową reakcję z innymi steroidami. Spektrometria masowa po chromatografii cieczowej (LC‑MS/MS) – metoda złotego standardu, charakteryzująca się bardzo wysoką czułością i selektywnością, eliminującą interferencje.
W obu przypadkach próbka musi być pobrana w warunkach kontrolowanych, aby ograniczyć wpływ zmienności dobowej. Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się rano, optymalnie między 08:00 a 09:00, po co najmniej 8‑godzinnym poście (brak jedzenia i napojów, oprócz wody). U kobiet zaleca się wykonanie badania w fazie lutealnej (około 7‑10 dni po owulacji) lub w pierwszej połowie cyklu, aby zminimalizować wpływ cyklu menstruacyjnego na wynik.
Materiał biologiczny 5 ml krwi żylnej pobranej do probówki z żelazem lub bez antykoagulantu. Po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, którą należy zamrozić przy –20 °C lub niżej, jeśli analiza nie zostanie przeprowadzona natychmiast.
Zakresy referencyjne (ng/ml) Kobiety – faza folikularna: 0,49 – 1,31 Kobiety po menopauzie: 0,19 – 1,07 Mężczyźni: 0,28 – 1,52 Dzieci (0‑12 lat): 0,10 – 0,60 (wartości mogą się różnić w zależności od wieku i płci) Normy mogą się nieco różnić w zależności od zastosowanej metody i laboratorium. Interpretacja wyników Poziom podwyższony (powyżej górnej granicy normy): nadmierna synteza androgenów pochodzenia nadnerczowego lub gonadalnego – np.