Cel badania Badanie stężenia androstendionu w surowicy ma na celu ocenę produkcji hormonów płciowych oraz funkcji gruczołów dokrewnych – nadnerczy, jajników i jąder. Pomiar pozwala ustalić, czy obserwowane objawy kliniczne wynikają z nadmiernego lub niedostatecznego wytwarzania androgenów i ich pochodnych. Wskazania kliniczne Podejrzenie zespołów nadnerczowo-płciowych, takich jak hiperandrogenizm, zespół policystycznych jajników (PCOS) czy hiperplazja nadnerczy.
Diagnostyka przy niepłodności – zarówno u kobiet, jak i mężczyzn, w celu oceny przetwarzania androgenów. Ocena przyczyn przedwczesnej dojrzewania płciowego. Monitorowanie terapii hormonalnej, w tym podawania glikokortykosteroidów lub inhibitorów enzymów steroidogennych. Badanie przy podejrzeniu zaburzeń metabolicznych wpływających na szlak androgenowy, np.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, PANS/PANDAS) – podwyższony poziom androgenów może wpływać na zachowanie i funkcje poznawcze, dlatego pomiar androstendionu może być elementem szerszej oceny hormonalnej. Materiał i metoda Do badania pobiera się krew żylna, z której uzyskuje się surowicę. Analiza odbywa się metodą immunochemiczną (np.
test immunoenzymatyczny – ELISA) lub chromatografią cieczową sprzężoną z spektrometrią mas (LC‑MS/MS), co zapewnia wysoką czułość i specyficzność. Przygotowanie pacjenta Badanie najczęściej wykonywane jest na czczo (co najmniej 8‑12 h), aby uniknąć wpływu posiłku na poziom hormonów. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w dniu pobrania krwi.
W przypadku kobiet w wieku rozrodczym wskazane jest pobranie próbki w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego (dni 3‑5), chyba że lekarz zaleci inaczej. Interpretacja wyników Wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, płci i wieku pacjenta. Ogólnie przyjęte zakresy: Kobiety: 0,5‑3,0 ng/mL (≈1,7‑10,2 nmol/L) Mężczyźni: 2,0‑6,0 ng/mL (≈6,9‑20,6 nmol/L) Dzieci: niższe wartości, zależne od wieku i fazy rozwoju.
Podwyższone stężenie może wskazywać na: Hiperandrogenizm (np. zespół policystycznych jajników, hiperplazję nadnerczy). Nowotwory produkujące androgeny (np. guz nadnerczy, nowotwory gonad). Stany przedmenopauzalne u kobiet. Obniżone poziomy mogą być związane z: Uszkodzeniem kory nadnerczy (niedoczynność nadnerczy). Upośledzonym szlakiem syntezy steroidów (np. Skutkiem długotrwałej terapii glikokortykosteroidami.