Cel badania Badanie ANCA (anty‑neutrofilowe przeciwciała cytoplazmatyczne) metodą immunofluorescencji ma na celu wykrycie i oznaczenie obecności przeciwciał skierowanych przeciwko składnikom cytoplazmy neutrofili. Obecność i typ (c‑ANCA, p‑ANCA) tych przeciwciał jest istotnym markerem w diagnostyce chorób autoimmunologicznych układu naczyniowego, zwłaszcza tzw. zapaleń naczyń związanych z ANCA.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie i różnicowanie zapalnych chorób naczyń, takich jak: Granulomatoza z zapaleniem naczyń (kod ICD‑10: M31.3) Mikroskopowa zapalenie naczyń (M31.7) Eozynofilowa zapalenie naczyń z zapaleniem (M30.1) Monitorowanie aktywności choroby oraz odpowiedzi na leczenie immunosupresyjne. Ocena przyczyn niejasnych objawów układu oddechowego, nerek lub skóry, które mogą sugerować zapalenie naczyń.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – badanie może być użyteczne przy ocenie współistniejących procesów autoimmunologicznych, które mogą wpływać na stan zapalny i funkcje neuro‑immunologiczne u osób z ASD, PANS/PANDAS. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki bez antykoagulantu. Surowica – po odwirowaniu próbki w 1500 g przez 10 min, przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i badana w ciągu 7 dni od pobrania.
Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga specjalnej diety ani postu. Pacjent powinien unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków przeciwzapalnych (np. kortykosteroidów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych) w ciągu 48 h przed pobraniem, jeśli to możliwe, aby nie zakłócały wyników. Metoda Immunofluorescencja pośrednia (IIF) polega na: Nałożeniu surowicy pacjenta na przygotowane preparaty z ludzkimi neutrofiliami.
Incubacji, a następnie usunięciu niezwiązanej surowicy. Dodaniu wtórnego przeciwciała znakowanego fluorochromem, które wiąże się z ludzkimi przeciwciałami klasy IgG. Ocena pod mikroskopem fluorescencyjnym – wzorzec c‑ANCA (cytoplazmatyczny) lub p‑ANCA (perycytowy) oraz intensywność sygnału. Interpretacja wyników c‑ANCA (cytoplazmatyczny) – najczęściej skierowane przeciwko białku PR3 (proteinaza 3). Wysoka swoistość dla granulomatozy z zapaleniem naczyń.
p‑ANCA (perycytowy) – najczęściej skierowane przeciwko MPO (mieloperoksydazie). Częściej obserwowane w mikroskopowej zapaleniu naczyń oraz eozynofilowej zapaleniu naczyń. Pozytywny wynik wymaga korelacji z objawami klinicznymi i innymi badaniami laboratoryjnymi (np. Negatywny wynik nie wyklucza całkowicie choroby – w niektórych przypadkach przeciwciała mogą nie być wykrywalne lub występować w niskich poziomach.