Cel badania Analiza amylazy w moczu (kod ICD: AMY-M, materiał: mocz) ma na celu określenie ilości enzymu amylazy wydalanego z organizmu w postaci moczu. Podwyższona aktywność enzymu może świadczyć o patologii trzustki, ślinianek lub o niektórych ogólnoustrojowych procesach zapalnych. Wskazania kliniczne ostra i przewlekła zapalenie trzustki (OZT) zaburzenia wydzielania śliny, np.
kamica przewodów ślinowych, zapalenie ślinianek ostre lub przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, takie jak niedrożność jelit czy perforacja wrzodu żołądka zapalenie pęcherzyka żółciowego oraz zapalenie wyrostka robaczkowego nadmierne spożycie alkoholu lub zatrucie etanolem wybrane nowotwory i stany zapalne jamy brzusznej, które mogą podnosić poziom amylazy monitorowanie przebiegu chorób trzustki i ślinianek u pacjentów z ASD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których występują problemy gastroenterologiczne Metoda Do oznaczenia wykorzystuje się świeżo pobraną próbkę moczu, pobraną w warunkach aseptycznych.
Enzymatyczna metoda opiera się na katalitycznym rozkładzie skrobi do maltozy, co wywołuje zmianę absorbancji przy określonej długości fali. Wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych na litr (IU/l). W niektórych laboratoriach dodatkowo oznacza się izoenzymy amylazy: P‑trzustkowy i S‑ślinowy, co pozwala zidentyfikować źródło podwyższenia. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani głodówki.
Zaleca się jednak unikanie intensywnego spożycia alkoholu oraz dużych ilości pokarmów bogatych w skrobię (np. pieczywo, ziemniaki) w ciągu 12 godzin przed pobraniem moczu, aby zminimalizować wpływ czynników dietetycznych na wynik. Interpretacja wyników Wartość amylazy w moczu powinna być oceniana w kontekście klinicznym oraz w zestawieniu z wynikiem amylazy w surowicy krwi. Wartość prawidłowa – brak istotnych uszkodzeń trzustki i ślinianek, prawidłowa czynność nerek.
Podwyższony poziom może wskazywać na: ostra lub przewlekła zapalenie trzustki (zwykle wyższe wartości niż w innych stanach) zaburzenia wydzielania śliny, np. kamica przewodów ślinowych schorzenia jamy brzusznej, takie jak perforacja wrzodu żołądka czy zapalenie wyrostka robaczkowego nadmierne spożycie alkoholu lub zatrucie etanolem niektóre nowotwory lub silne procesy zapalne Obniżony poziom – rzadko spotykany, może być efektem ciężkiej niewydolności nerek.
Rozróżnienie izoenzymów P i S pozwala określić, czy nadmiar amylazy pochodzi z trzustki (P) czy ze ślinianek (S). Izoenzym ślinowy nie jest filtrowany przez nerki i zazwyczaj nie pojawia się w moczu; jego obecność sugeruje bezpośrednie uszkodzenie ślinianek.