Cel badania Pomiar amylazy trzustkowej w moczu służy określeniu ilości enzymu wydzielanego przez trzustkę oraz stopnia jego wydalania przez nerki. Zwiększona koncentracja w moczu może świadczyć o uszkodzeniu trzustki, zaburzeniach dróg żółciowych, chorobach jamy brzusznej lub o niewydolności nerek. Wskazania kliniczne ostre oraz przewlekłe zapalenie trzustki (OZT, PZT); podejrzenie nowotworów trzustki lub innych narządów jamy brzusznej (np.
rak jajnika, nowotwory dróg żółciowych); kamica żółciowa, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie wyrostka robaczkowego; ciąża pozamaciczna oraz inne stany ciążowe wpływające na wydzielanie enzymów trawiennych; niewydolność nerek lub zaburzenia filtracji kłębuszkowej; przewlekłe dolegliwości bólowe brzucha i zaburzenia trawienia u osób z autyzmem (ASD) – w celu wykluczenia dysfunkcji trzustkowej jako przyczyny problemów żołądkowo‑jelitowych; stan po urazach brzucha, niedrożności jelit, zapaleniach wyrostka robaczkowego.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania wykorzystuje się próbkę moczu (kod ICD: AMY‑T‑M). Można pobrać przypadkową próbkę lub całodobowy zbiór moczu. Nie jest wymagana specjalna dieta przed pobraniem, jednak w sytuacji podejrzenia ostrego zapalenia trzustki zaleca się pobranie próbki rano po nocnym odpoczynku, aby zminimalizować wpływ pokarmu na wynik.
Metoda Stężenie amylazy trzustkowej określa się metodą enzymatyczną opartą na reakcji katalitycznej z podłożem p‑nitrofenyl‑α‑D‑maltozy (lub analogicznym). Intensywność powstałego zabarwienia jest proporcjonalna do ilości enzymu w próbce. Wynik wyrażany jest w jednostkach międzynarodowych na litr (IU/l). Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: poniżej 350 IU/l dla próbki przypadkowej.
Podwyższony poziom może wskazywać na: ostre zapalenie trzustki – zwykle wyższe niż w przewlekłym; przewlekłe uszkodzenie trzustki lub jej niewydolność exokrynna; nowotwory jamy brzusznej (trzustka, jajnik, drogi żółciowe); zaburzenia dróg żółciowych, w tym kamica i zapalenie pęcherzyka; patologie jelitowe, takie jak niedrożność czy zapalenie wyrostka; ciąża pozamaciczna; niewydolność nerek – zwiększona eliminacja enzymu z moczem.
Obniżony poziom rzadko ma znaczenie kliniczne, ale może wystąpić przy ciężkiej niewydolności nerek lub w stanach, w których produkcja amylazy jest znacznie zmniejszona. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych U pacjentów z ASD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często obserwuje się dolegliwości żołądkowo‑jelitowe. Dysfunkcja trzustki może być jedną z przyczyn tych objawów.