Cel badania Pomiar poziomu amylazy trzustkowej (kod ICD: AMY‑T) w surowicy krwi służy do oceny wydolności trzustki oraz identyfikacji stanów zapalnych lub uszkodzeń tego gruczołu. Enzym ten katalizuje hydrolizę polisacharydów, takich jak skrobia i glikogen, na cukry prostsze.
Wskazania kliniczne ostre oraz przewlekłe zapalenie trzustki (OZT, PZT); monitorowanie skuteczności leczenia OZT; różnicowanie przyczyn bólu w nadbrzuszu; poszukiwanie nowotworów trzustki; ocena wpływu niewydolności nerek na poziom enzymu; zapalenie otrzewnej i inne ostre stany zapalne jamy brzusznej; badanie w kontekście zaburzeń żołądkowo‑jelitowych u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD, które mogą mieć niedobory enzymów trawiennych.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy pobiera się 5 ml krwi żylnej do probówki bez dodatku antykoagulantu. Po pobraniu krew pozostawia się do koagulacji (ok. 30 min), a następnie odwirowuje, uzyskując surowicę. Próbkę należy wykonać po 8‑12‑godzinnym poście, aby wyeliminować wpływ ostatniego posiłku. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w ciągu 24 h przed pobraniem, gdyż mogą one podwyższyć wynik.
Surowicę przechowuje się w temperaturze 2‑8 °C i analizuje w ciągu 2 h od pobrania; dłuższe przechowywanie wymaga zamrożenia. Metoda pomiaru Stężenie amylazy określa się metodą enzymatyczną opartą na spektrofotometrii. W reakcji enzym rozkłada podłoże (np. podroślinną skrobię), co prowadzi do powstania barwnego produktu absorbującego przy określonej długości fali (zazwyczaj 340 nm).
Intensywność absorpcji jest proporcjonalna do aktywności enzymu w próbce i wyrażana w jednostkach międzynarodowych na litr (U/L). Metoda jest standaryzowana zgodnie z wytycznymi IFCC. Interpretacja wyników Zakres referencyjny – najczęściej 30‑110 U/L, choć wartości mogą się różnić w zależności od użytej metody i laboratorium.
Wyraźny wzrost (≥ 3‑5 krotności górnej granicy normy) sugeruje ostre zapalenie trzustki, uraz trzustki, kamicę żółciową, nowotwór trzustki, perforację przewodu pokarmowego lub ciężką niewydolność nerek. Umiarkowany podwyższenie może wystąpić w przewlekłym zapaleniu trzustki, chorobach wątroby, cukrzycy, a także pod wpływem niektórych leków (np. Obniżony poziom może wskazywać na długotrwałą niewydolność trzustki, np.