Cel badania Analiza poziomu amylazy w surowicy krwi (kod ICD: AMY) pozwala na ocenę czynności trzustki oraz identyfikację zaburzeń przewodu pokarmowego i dróg żółciowych. Wynik pomaga wykluczyć lub potwierdzić przyczyny bólu brzucha, a także monitorować przebieg chorób zapalnych.
Wskazania kliniczne ostra oraz przewlekła zapalenie trzustki zaburzenia odpływu żółci – kamienie żółciowe, zwężenia, zapalenie pęcherzyka żółciowego perforacje wrzodów żołądka lub dwunastnicy zapalenie wyrostka robaczkowego nowotwory trzustki i innych narządów jamy brzusznej niewydolność nerek, macroamylasemia (zwiększona frakcja amylazy w surowicy) przewlekłe choroby wątroby oraz urazy ściany brzusznej ocena przyczyn niespecyficznych bólów brzucha u osób z ASD, u których współistnieją zaburzenia gastroenterologiczne monitorowanie leczenia chorób trzustki i ocena skuteczności interwencji chirurgicznych Materiał biologiczny i metoda Do analizy pobiera się 5 ml krwi żylnej, po odwirowaniu uzyskuje się surowicę.
Aktywność amylazy oznacza się metodą enzymatyczno‑kolorometryczną – enzym przekształca podchlorydan w glukozo‑6‑fosforan, a szybkość reakcji jest proporcjonalna do stężenia amylazy w próbce. Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana po co najmniej 8‑godzinnym poście. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w ciągu 24 h przed pobraniem, gdyż oba czynniki mogą sztucznie podnieść wynik.
W przypadku podejrzenia urazów trzustki lub przyjmowania leków wpływających na enzymy trzustkowe (np. glukokortykosteroidy), należy poinformować laboratorium. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 30‑110 U/L, choć zakres referencyjny może się różnić w zależności od laboratorium. Podwyższona aktywność – typowo obserwowana przy ostrym zapaleniu trzustki (często > 3‑5 krotności normy).
Może również wystąpić w sytuacjach takich jak: niedrożność dróg żółciowych, perforacja wrzodu, zapalenie wyrostka, nowotwory brzuszne, niewydolność nerek, macroamylasemia, intensywny wysiłek fizyczny, spożycie alkoholu lub niektóre leki (np. Obniżona aktywność – sugeruje niewydolność egzokrynnej trzustki, np. w mukowiscydozie, przewlekłym zapaleniu trzustki, po częściowej resekcji trzustki lub w przebiegu niektórych zespołów genetycznych.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych (ASD) U osób z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często występują nieprawidłowości przewodu pokarmowego, w tym dysbioza, zwiększona przepuszczalność jelit oraz zaburzenia trawienia. Podwyższony poziom amylazy może wskazywać na współistniejące zapalenie trzustki lub inne patologie brzuszne, które potęgują objawy żołądkowo‑jelitowe (np. wzdęcia, ból, biegunki) i mogą wpływać na zachowanie oraz nastrój pacjenta.