Cel badania Analiza ma na celu wyznaczenie względnych stężeń izoenzymów amylazy – amylazy trzustkowej i amylazy ślinowej – w surowicy krwi. Dzięki temu możliwe jest określenie, czy podwyższony ogólny poziom amylazy wynika z uszkodzenia trzustki, z choroby gruczołów ślinowych, czy z innych przyczyn metabolicznych. Wskazania kliniczne Ostre oraz przewlekłe zapalenie trzustki (pancreatitis). Nowotwory trzustki i gruczołów ślinowych.
Choroby i urazy gruczołów ślinowych, w tym zapalenie ślinianek, kamienie w przewodach ślinowych oraz urazy jamy ustnej. Makroamylasemia – podwyższony poziom amylazy związany z dużymi kompleksami białkowymi. Kontrola efektów terapeutycznych w chorobach trzustki (np. po zabiegach endoskopowych, operacjach). Wyjaśnienie niejasnych podwyższeń ogólnej amylazy wykrytych w badaniach rutynowych.
Ocena stanu metabolicznego u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdy istnieje podejrzenie dysfunkcji trzustki wpływającej na wchłanianie składników odżywczych. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły w probówce bez antykoagulantu, najlepiej po 12‑godzinnym okresie postu, aby zminimalizować wpływ pokarmu na wynik.
Metoda Rozdzielenie izoenzymów przeprowadza się jedną z dwóch technik: Elektroforeza w żelu agarozowym – pozwala wizualizować poszczególne frakcje enzymu. Test immunologiczny (ELISA) z przeciwciałami specyficznymi dla amylazy trzustkowej i ślinowej – umożliwia ilościowy pomiar w jednostkach międzynarodowych (U/L) oraz wyrażenie stosunku procentowego obu izoenzymów. Przygotowanie pacjenta Post 8–12 godzin przed pobraniem krwi (zalecany, ale nieobowiązkowy).
Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu badania. Informowanie laboratorium o aktualnie przyjmowanych lekach, zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych, diuretykach, suplementach enzymatycznych oraz lekach wpływających na czynność trzustki. Interpretacja wyników Dominacja amylazy trzustkowej (stosunek trzustkowa : ślinowa > 5 : 1) wskazuje na uszkodzenie lub zapalenie trzustki, szczególnie gdy ogólny poziom amylazy jest podwyższony.
Dominacja amylazy ślinowej (stosunek ślinowa : trzustkowa > 5 : 1) sugeruje choroby gruczołów ślinowych, urazy jamy ustnej lub makroamylasemię. Wartości mieszczące się w typowym przedziale (ok. 30‑70 % każdej frakcji) oznaczają brak wyraźnych patologii trzustkowych i ślinowych. Wynik należy interpretować w kontekście innych badań laboratoryjnych (np. lipaza, bilirubina, enzymy wątrobowe) oraz objawów klinicznych pacjenta.