Cel badania Oznaczenie aktywności dwóch enzymów – aminotransferazy asparaginianowej (AST) oraz aminotransferazy alaninowej (ALT) – w surowicy (lub osoczu) krwi. Wynik pozwala ocenić integralność komórek wątroby oraz innych tkanek, w których enzymy te występują (mięśnie szkieletowe, serce, nerki), a tym samym wykryć ich uszkodzenie.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie chorób wątroby: wirusowe zapalenie wątroby, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, marskość, niewydolność wątrobowa. Ocena potencjalnej hepatotoksyczności leków i substancji chemicznych (np. paracetamol, statyny, niesteroidowe leki przeciwzapalne). Wykrywanie uszkodzenia mięśni (miopatie, intensywny wysiłek, urazy) oraz serca (zawał mięśnia sercowego).
Kontrola stanu zdrowia przed rozpoczęciem lub w trakcie terapii immunomodulującej u pacjentów z PANS/PANDAS. Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych – u osób z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami rozwojowymi mogą występować zaburzenia metaboliczne i mitochondrialne, które wpływają na czynność wątroby. Monitorowanie przebiegu chorób metabolicznych, np. cukrzycy, otyłości, zespołu metabolicznego.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się 3‑5 ml krwi żylnej, najczęściej do probówki z żelatyną bez dodatku antykoagulantu (do uzyskania surowicy) lub do probówki z heparyną (osocze). Przed pobraniem nie ma wymogu specjalnej diety, jednak zaleca się: Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego 24‑48 h przed pobraniem, aby nie podwyższyć poziomu AST.
Wykonanie badania na czczo (8‑12 h) w sytuacji, gdy planowane jest jednoczesne oznaczenie innych parametrów biochemicznych. Ograniczenie spożycia alkoholu oraz leków o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym w dniu pobrania. Metoda Analiza prowadzona jest metodą enzymatyczną opartą na spektrofotometrii. Enzymy katalizują reakcję przeniesienia grupy aminowej na odpowiedni substrat, co prowadzi do zmiany absorbancji przy określonej długości fali.
Zmiana ta jest proporcjonalna do aktywności enzymatycznej w próbce. Interpretacja wyników Wartości referencyjne (przybliżone, mogą się różnić w zależności od laboratorium i wieku):AST 10‑40 U/L, ALT 7‑56 U/L u dorosłych; u dzieci górna granica może być nieco wyższa. Podwyższony AST przy jednoczesnym wzroście ALT sugeruje uszkodzenie hepatocytów, natomiast dominacja AST może wskazywać na uszkodzenie mięśni, serca lub wpływ alkoholu.