Cel badania Aminotransferaza asparaginianowa (AST, aminotransferaza asparaginianowa) jest enzymem występującym w cytoplazmie komórek wątroby, serca, mięśni szkieletowych, nerek oraz mózgu. Uszkodzenie komórek prowadzi do uwolnienia enzymu do krwi, dlatego oznaczenie jego stężenia w surowicy pozwala ocenić stopień uszkodzenia tych tkanek.
Wskazania kliniczne Choroby wątroby: zapalenie wątroby (wirusowe, alkoholowe, autoimmunologiczne), marskość, stłuszczenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby. Uszkodzenia serca: zawał mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego, niewydolność serca. Uszkodzenia mięśni szkieletowych: zapalenie mięśni, rabdomioliza, urazy mechaniczne. Inne stany: hemoliza, sepsa, niewydolność nerek, niektóre nowotwory.
Monitorowanie terapii lekowych potencjalnie hepatotoksycznych lub kardiotoksycznych. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np. ASD, PANS/PANDAS) – ocena funkcji wątroby i serca jest istotna przy długotrwałym stosowaniu leków i suplementów. Metoda Badanie wykonywane jest metodą enzymatyczną w oparciu o reakcję katalizowaną przez AST, w której aminokwas L‑asparaginian przekształcany jest w oksaloacetylo‑CoA.
Zmiana absorbancji przy długości fali 340 nm jest mierzona spektrofotometrycznie i przeliczana na jednostki enzymatyczne (U/L). Do analizy potrzebna jest surowica pobrana z krwi żylnej. Interpretacja wyników Zakres prawidłowy: zwykle 10‑40 U/L (wartość może się różnić w zależności od laboratorium). Wzrost AST wskazuje na uszkodzenie komórek wątroby, serca lub mięśni. Wysokie wartości (>200 U/L) są charakterystyczne dla ostrego uszkodzenia, np.
zawału serca lub ciężkiej rabdomiolizy. Stosunek AST/ALT pomaga rozróżnić przyczynę uszkodzenia wątroby – stosunek >2 sugeruje uszkodzenie alkoholowe, natomiast niższy stosunek może wskazywać na wirusowe zapalenie wątroby. Utrzymująco podwyższony poziom może wymagać dalszej diagnostyki, takiej jak USG wątroby, testy sercowe (troponiny, CK‑MB) lub badania mięśni.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta, jednak zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu przez co najmniej 24 h, gdyż mogą one podwyższyć poziom AST. Należy poinformować laboratorium o przyjmowanych lekach (np. statyny, leki przeciwzapalne, antybiotyki), które mogą wpływać na wynik. Kod ICD Badanie oznaczane jest kodem ICD‑10 I19 – „Inne ostre choroby niedokrwienne serca”.