Cel badania Analiza ma na celu zmierzenie ilości amfetaminy oraz jej głównych metabolitów w moczu, co umożliwia identyfikację spożycia tej substancji w ciągu ostatnich kilku dni oraz monitorowanie ewentualnego nadużywania. Wskazania kliniczne Potwierdzenie podejrzenia przyjmowania amfetaminy lub leków pochodnych (np. preparatów stosowanych w terapii ADHD). Kontrola leczenia farmakologicznego z użyciem substancji amfetaminowych, takich jak deksamfetamina czy metylfenidat.
Ocena wpływu substancji psychoaktywnych na przebieg zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu. Monitoring w programach odwykowych oraz w ramach profilaktyki uzależnień. Materiał biologiczny Świeży mocz – minimum 30 ml, pobrany w warunkach sterylnych i oznaczony datą pobrania. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych dietetycznych ograniczeń. Zaleca się unikanie dużego spożycia płynów w ciągu 1‑2 godzin przed pobraniem, aby zapobiec rozcieńczeniu próbki.
Pacjent powinien oddać mocz w czystym pojemniku, najlepiej po porannym oddaniu, co zwiększa koncentrację analitu. Metoda Badanie wykonywane jest przy użyciu jednej z dwóch wysoko czułych technik: Chromatografia gazowa połączona ze spektrometrią mas (GC‑MS), Wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją tandemową (LC‑MS/MS). Procedura obejmuje: Ekstrakcję amfetaminy i jej charakterystycznych metabolitów, takich jak anfetyloamina i fenetyloamina, z próbki moczu.
Kalibrację przy użyciu standardów o znanej koncentracji, co zapewnia precyzyjne wyznaczenie stężenia. Wyrażenie wyniku w jednostkach ng/ml (nanogramy na mililitr). Interpretacja wyników Wartość poniżej progu wykrywalności (zwykle Wartość powyżej progu wykrywalności – wskazuje na spożycie w krótkim okresie przed pobraniem próbki; wyniki > 500 ng/ml sugerują intensywne lub powtarzające się użycie.
Wartości pośrednie należy rozpatrywać w kontekście czasu od ostatniej dawki, przyjętej dawki, funkcji nerek oraz jednoczesnego stosowania leków zawierających amfetaminę. W razie niejasnych wyników zaleca się powtórzenie badania lub wykonanie testu potwierdzającego (np. test immunologiczny z późniejszą weryfikacją GC‑MS).
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Substancje amfetaminowe, zarówno legalne (leki stymulujące) jak i nielegalne, mogą modyfikować objawy i funkcje poznawcze u osób z ASD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Pomiar stężenia w moczu pozwala: Ocenić wpływ leków stymulujących na zachowanie, uwagę i zdolności uczenia się u pacjentów z autyzmem. Wykluczyć zewnętrzne czynniki farmakologiczne, które mogą nasilać objawy neuropsychiatryczne.