Cel badania Określenie stężenia izoenzymu alkalicznej fosfatazy łożyskowej (ALP) w surowicy krwi. ALP łożyskowy jest enzymem syntetyzowanym głównie przez syncytiotrofoblasty i stanowi wskaźnik aktywności łożyska oraz jego integralności. Wskazania kliniczne Monitorowanie prawidłowości rozwoju łożyska w ciąży. Diagnostyka stanów zwiększonej produkcji ALP łożyskowego, takich jak ciąża mnoga, torbiele lub guzy łożyskowe (np. Ocena ryzyka powikłań ciążowych, m.in.
przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, stanu przedrzucawkowego czy niewydolności łożyska. Rozpoznanie zaburzeń metabolizmu fosfataz u matki (np. choroby wątroby) poprzez różnicowanie izoenzymów. Wspomaganie oceny ryzyka rozwoju zaburzeń neurorozwojowych u płodu – nieprawidłowa funkcja łożyska może wpływać na dopływ tlenu i składników odżywczych, co jest czynnikiem ryzyka dla rozwoju ASD, ADHD i innych zaburzeń. Materiał biologiczny Krew żylna – surowica (po odwirowaniu).
Przygotowanie pacjenta Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego. Zaleca się pobranie próbki w warunkach spoczynkowych, najczęściej rano, aby uniknąć wpływu intensywnej aktywności fizycznej. Metoda Stężenie ALP łożyskowego oznacza się metodą enzymatyczną opartą na hydrolicie fosfato‑p-nitrofenylowego (pNPP). Po podgrzaniu próbki w określonej temperaturze (np.
55 °C) niszczone są izoenzymy wątrobowe i kostne, pozostawiając wyłącznie aktywność izoenzymu łożyskowego, który następnie katalizuje reakcję dającą produkt mierzalny spektrofotometrycznie przy długości fali 405 nm. Wynik podaje się w jednostkach międzynarodowych na litr (U/L). Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 10‑30 U/L w drugim trymestrze, nieco wyższa w trzecim trymestrze (do ok. 50 U/L) – wartości zależą od laboratorium i metodologii.
Podwyższone stężenie: Ciąża mnoga. w wyniku infekcji, niedotlenienia płodu. Rzadko – nowotwory złośliwe wydzielające ALP łożyskowy (np. Obniżone stężenie: Niewydolność łożyska, w tym płodowa restrykcja wzrostu (IUGR). Wcześnie zakończona ciąża (przed 12 tygodniem) – enzym jeszcze nie jest wytwarzany w dużych ilościach.
Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Nieprawidłowa funkcja łożyska, ujawniona podwyższonym lub obniżonym poziomem ALP łożyskowego, może prowadzić do niedostatecznego zaopatrzenia płodu w tlen i składniki odżywcze. Takie zaburzenia prenatalne są powiązane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu (ASD) oraz zaburzeń uwagi i hiperaktywności (ADHD).