Cel badania Test mierzy specyficzną aktywność izoenzymu fosfatazy zasadowej pochodzącą z tkanki kostnej (ALP‑K). Dzięki temu możliwe jest oszacowanie intensywności procesów kostnych, takich jak tworzenie nowej macierzy kostnej oraz jej resorpcja, a także identyfikacja nieprawidłowości w mineralizacji. Wskazania kliniczne Choroby zwiększające lub zmniejszające remodelację kości, np. choroba Pageta, osteoporoza, osteomalacja, rzeżączka kości.
Ocena prawidłowości wzrostu kości u dzieci i młodzieży. Kontrola przebiegu leczenia schorzeń metabolicznych kości oraz terapii bisfosfonianami. Wykrywanie przerzutów nowotworowych do kości, w szczególności raka piersi i prostaty. Badania kontrolne u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, ze względu na podwyższone ryzyko nieprawidłowości w metabolizmie wapnia i witaminy D. Ocena funkcji przytarczyc i nerek w kontekście zaburzeń mineralizacji.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do oznaczenia używa się surowej krwi pobranej do probówki z antykoagulantem, najczęściej heparyną lub EDTA. Nie wymaga się specjalnej diety przed pobraniem, ale zaleca się: unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w ciągu 24 h przed badaniem, powstrzymanie się od przyjmowania dużych dawek suplementów wapnia lub witaminy D w tym samym okresie, przyjęcie standardowej ilości płynów, aby zapewnić odpowiednią objętość próbki.
Metoda Aktywność ALP‑K wyznacza się metodą spektrofotometryczną, najczęściej przy użyciu podłoża p‑nitrofenylfosforanu. Enzym katalizuje uwolnienie fosforanu, co jest monitorowane jako zmiana absorbancji przy określonej długości fali. Wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych na litr (U/L) i odnosi wyłącznie do frakcji kostnej po odseparowaniu od izoenzymów wątrobowych i innych źródeł.
Interpretacja wyników Wartość podwyższona – sugeruje zwiększoną aktywność kostną, co może występować w chorobie Pageta, rzeżączce kości, okresie intensywnego wzrostu u dzieci, a także w przypadku przerzutów nowotworowych do kości. Wartość obniżona – wskazuje na zaburzenia mineralizacji, takie jak osteomalacja, niedobór witaminy D, przewlekła choroba nerek, niewydolność przytarczyc lub długotrwałe stosowanie leków hamujących aktywność kostną.
Zakresy referencyjne różnią się w zależności od wieku, płci oraz laboratorium; wyniki należy interpretować w połączeniu z innymi wskaźnikami biochemii kości (wapń, fosfor, 25‑OH witamina D) oraz z obrazowymi metodami diagnostycznymi. Związek z autyzmem i zaburzeniami neurorozwojowymi U części osób z ASD obserwuje się nieprawidłowości w gospodarce wapniowo‑witaminowej, co może prowadzić do zmian w poziomie ALP‑K.