Cel badania Analiza alkoholu glikolowego – przede wszystkim etylenu glikolu – przy użyciu chromatografii gazowej (GC) ma na celu wykrycie jego obecności oraz określenie dokładnego stężenia w materiałach biologicznych. Wynik pozwala potwierdzić lub wykluczyć zatrucie glikolem, które może prowadzić do ciężkiej kwasicy metabolicznej, uszkodzenia nerek oraz zaburzeń neurologicznych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie zatrucia antyzamrażaczem (etanol glikolowy) – objawy nagłej neuropatii, wymioty, zaburzenia świadomości, kwasica metaboliczna. Monitorowanie skuteczności terapii detoksykacyjnej (np. podanie fomepizolu, hemodializa). Rozpoznanie niejasnej kwasicy metabolicznej, zwłaszcza gdy wyniki gazometrii i poziomów mleczanu nie wyjaśniają przyczyny.
Ocena ryzyka przypadkowego spożycia glikolu u dzieci oraz osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), które mogą mieć zwiększoną skłonność do eksploracji substancji chemicznych. Badania toksykologiczne w kontekście wypadków przemysłowych lub narażenia środowiskowego. Materiał biologiczny Surowa krew – osocze lub surowica (0,5‑1 ml). Mocz (do 5 ml), szczególnie przy długotrwałym wydalaniu metabolitów.
W wyjątkowych sytuacjach – płyn mózgowo‑rdzeniowy (CSF), gdy istnieje podejrzenie centralnego działania toksyny. Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga postu, jednak zaleca się: Unikanie alkoholu, napojów i produktów zawierających glikol (np. płyny chłodnicze, niektóre leki) przez co najmniej 24 h przed pobraniem próbki, o ile nie zagraża to bezpieczeństwu pacjenta. Przekazanie pełnej informacji o przyjmowanych lekach, suplementach i możliwym narażeniu na glikol.
Zbieranie próbki w szklanych pojemnikach (probówki z pokrywką ze szkła) – plastik może adsorbować glikol i zafałszować wynik. Przechowywanie w temperaturze 2‑8 °C i dostarczenie do laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania; przy opóźnieniu – zamrożenie w –20 °C. Metoda analityczna Badanie realizowane jest przy użyciu chromatografii gazowej z detekcją ogniwową (FID) lub spektrometrią mas (MS).
Etapy procedury: Ekstrakcja alkoholu glikolowego z próbki przy pomocy rozpuszczalnika organicznego (np. etylenu acetylenu lub dichlorometanu). Odparowanie rozpuszczalnika pod strumieniem azotu i rozpuszczenie uzyskanego ekstraktu w odpowiednim rozpuszczalniku do wprowadzenia do kolumny GC. Rozdzielenie składników w kolumnie na podstawie ich lotności i interakcji z fazą stacjonarną.