Cel badania Określenie ilości alfa‑1‑antytrypsyny (A1AT) w kale pozwala ocenić stopień zapalenia błony śluzowej jelita oraz wykryć nieprawidłowości w wydzielaniu tej białkowej inhibitora proteaz, które mogą występować przy chorobach zapalnych jelit, zespołach nieszczelności jelitowej i niektórych zaburzeniach wchłaniania. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie chorób zapalnych jelita, m.in. wrzodziełowego zapalenia jelita grubego i choroby Crohna (ICD‑10: K50‑K51).
Ocena stanu zapalnego przy zespołach nieszczelności jelitowej oraz nietolerancjach pokarmowych. Wspomaganie diagnostyki zespołu nieszczelnego jelita u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, ze względu na możliwy wpływ dysbiozy i zapalenia jelit na oś mózg‑jelito. Kontrola skuteczności leczenia przeciwzapalnego i dietetycznego.
Metoda Stężenie alfa‑1‑antytrypsyny w kale oznacza się najczęściej metodą immunologicznego testu enzymatycznego (ELISA) lub immunochromatografii. Próbka kału jest homogenizowana, a następnie poddawana reakcji z przeciwciałami monoklonalnymi skierowanymi przeciwko A1AT. Powstały kompleks jest wykrywany przy pomocy enzymu, co pozwala na ilościowe określenie stężenia w jednostkach mg/g kału.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, jednak zazwyczaj przyjmuje się: Norma: 0,5‑2,0 mg/g kału – wskazuje na prawidłowy poziom A1AT i brak istotnego zapalenia. Podwyższony poziom: >2,0 mg/g kału – sugeruje aktywny proces zapalny w błonie śluzowej jelita, co może występować przy chorobach zapalnych jelit lub infekcjach.
Obniżony poziom: Interpretację należy zawsze powiązać z pełnym wywiadem klinicznym oraz innymi badaniami laboratoryjnymi (np. Przygotowanie pacjenta Próbka kału powinna być pobrana w czystym pojemniku, najlepiej bez dodatku środków utrwalających. Pacjent nie musi przestrzegać specjalnej diety przed badaniem, jednak zaleca się unikanie silnych środków przeczyszczających oraz probiotyków w ciągu 24‑48 h przed pobraniem próbki, aby nie zakłócić wyników.
Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Coraz więcej badań wskazuje na związek pomiędzy przewlekłym zapaleniem jelit a zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym spektrum autyzmu (ASD). Ocena alfa‑1‑antytrypsyny w kale może pomóc w identyfikacji podłoża zapalnego, które potencjalnie wpływa na funkcjonowanie osi mózg‑jelito, co jest istotne przy kompleksowej diagnostyce i planowaniu terapii u pacjentów z ASD i współistniejącymi zaburzeniami gastro‑enterologicznymi.