AFP

Cel badania Badanie służy do oznaczenia ilości alfa‑fetoproteiny (AFP) w surowicy krwi. AFP jest białkiem syntetyzowanym w wątrobie płodu oraz w komórkach żółtkowych, którego poziom po narodzinach gwałtownie spada i utrzymuje się na bardzo niskim poziomie u zdrowych dorosłych. Wskazania kliniczne monitorowanie i diagnostyka raka wątrobowego (hepatocellular carcinoma) oraz guzów zarodkowych, m.in.

nowotworów jądra (guz żółtkowy, embryonalny) i jajnika; ocena ryzyka wad cewy nerwowej, wrodzonych wad wątroby oraz innych nieprawidłowości płodu w ramach badań prenatalnych; wsparcie w diagnostyce przewlekłych chorób wątroby (np.

wirusowe zapalenie wątroby, marskość) oraz ocena regeneracji po uszkodzeniach wątroby lub po przeszczepie; monitorowanie odpowiedzi na leczenie onkologiczne i wczesne wykrywanie ewentualnego nawrotu choroby; część szerokiego panelu badań prenatalnych w celu identyfikacji podwyższonego ryzyka zespołu Downa (niski AFP) lub wad cewy nerwowej (wysoki AFP); badania przesiewowe w populacjach z podwyższonym ryzykiem zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD), gdzie nieprawidłowe poziomy AFP u matki mogą wskazywać na zaburzenia funkcji łożyska i potencjalny wpływ na rozwój neuropsychiatryczny dziecka.

Materiał biologiczny Jednorazowa próbka krwi pobrana z żyły w probówce z antykoagulantem. Do analizy wymagana jest surowica w objętości 3‑5 ml. Próbkę należy odwirować w ciągu 2 h od pobrania; jeżeli analiza nie jest możliwa od razu, surowicę przechowuje się 2‑8 °C do 24 h lub zamraża w –20 °C przy dłuższym przechowywaniu. Przygotowanie pacjenta Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania – może być wykonane zarówno na czczo, jak i po posiłku.

W przypadku kobiet w ciąży zaleca się pobranie próbki w 16‑18‑tygodniowym oknie gestacyjnym, kiedy poziom AFP w surowicy matki jest najbardziej informatywny. Metoda analityczna Stężenie AFP oznacza się metodami immunologicznymi, najczęściej immunochemiluminescencyjną (CLIA), immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencyjną immunoassayą na drobinkach (CMIA).

Testy wykorzystują monoklonalne przeciwciała o wysokiej specyficzności wobec AFP, co zapewnia czułość do 0,5 ng/ml i precyzję Zakres wartości referencyjnych Dla osób dorosłych przyjęte normy wynoszą Interpretacja wyników AFP > 200 ng/ml – silny wskaźnik nowotworu wątrobowego, guza żółtkowego lub innych nowotworów zarodkowych; może także wzrosnąć przy ciężkim uszkodzeniu wątroby (np.