Cel badania Określenie ilości glikowanej podfrakcji L3 alfafetoproteiny (AFP‑L3) w surowicy krwi. AFP‑L3 jest specyficzną, lektynowo‑wiązającą formą AFP, której podwyższony udział wskazuje na obecność raka wątrobowego (hepatocellular carcinoma, HCC) i zwiększa ryzyko progresji choroby u pacjentów z marskością wątroby. Wskazania kliniczne Diagnostyka różnicowa zmian wątrobowych – odróżnienie HCC od nowotworów łagodnych i innych zmian ogniskowych.
Profilaktyczne monitorowanie pacjentów z marskością wątroby pod kątem rozwoju HCC. Ocena skuteczności terapii przeciwnowotworowej, w tym leczenia chirurgicznego, ablacji czy terapii celowanej. Uzupełnienie badania całkowitego AFP w sytuacjach, gdy wynik jest niejednoznaczny lub wątpliwy. Wspomaganie decyzji klinicznej w połączeniu z innymi markerami HCC, takimi jak DCP (PIVKA‑II). Materiał biologiczny Surowica pobrana z krwi obwodowej.
Zaleca się pobranie próbki po co najmniej 8‑godzinnym poście (nocna jeździe), aby wyeliminować wpływ posiłku na poziom AFP. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo (minimum 8 h) przed pobraniem krwi. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania w dniu pobrania suplementów zawierających witaminy A i D, które mogą nieznacznie podwyższyć stężenie AFP.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą immunochemiczną z zastosowaniem lektyny Lens culinaris agglutinin (LCA), selektywnej dla charakterystycznej glikozylacji AFP‑L3. Najczęściej wykorzystywane są testy immunoenzymatyczne (ELISA) lub chemiluminescencyjne (CLIA). Wynik podawany jest w dwóch formach: AFP‑L3 (ng/mL) – bezwzględna koncentracja frakcji L3. Procent AFP‑L3 (% AFP‑L3) – stosunek AFP‑L3 do całkowitego AFP, wyrażony w procentach.
Interpretacja wyników Procent AFP‑L3 Procent AFP‑L3 ≥ 10 % – zwiększone ryzyko HCC, wskazujący na konieczność dalszych badań obrazowych (USG, CT, MRI). Wartość bezwzględna AFP‑L3 > 15 ng/mL – sugeruje aktywną chorobę nowotworową. Połączenie podwyższonego procentu AFP‑L3 z podwyższonym całkowitym AFP zwiększa specyficzność diagnostyczną w porównaniu z samym AFP.
Znaczenie w kontekście ASD i zaburzeń neurorozwojowych Choroby wątroby oraz związane z nimi zaburzenia metaboliczne mogą wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego. U osób z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi monitorowanie stanu wątroby, w tym oznaczenie AFP‑L3, może pomóc w identyfikacji współistniejących problemów metabolicznych, które potencjalnie nasilają objawy neurologiczne.