Cel badania Badanie stężenia 11‑dezoksykortykosteronu (DOC) w surowicy krwi żylnej służy do oceny aktywności kory nadnerczy w zakresie produkcji mineralokortykoidów oraz do analizy funkcjonowania układu renina‑angiotensyna‑aldosteron (RAA). Pomaga to w identyfikacji przyczyn zaburzeń gospodarki wodno‑elektrolitowej, nadciśnienia tętniczego oraz w monitorowaniu terapii hormonalnej. Wskazania kliniczne Podejrzenie nadczynności kory nadnerczy (np.
hiperaldosteronizm, zespół Conna) Hipokaliemia i/lub nadciśnienie oporne na leczenie Ocena przyczyn niewydolności sercowo‑naczyniowej związanej z retencją sodu Diagnostyka przy podejrzeniu zespołu hiperaldosteronizmu wtórnego do zwiększonej produkcji DOC Monitorowanie leczenia antagonistami mineralokortykoidowymi lub inhibitorami enzymu 11β‑hydroksysteroidowego Badanie w kontekście zaburzeń neuro‑rozwojowych (np.
ASD, PANS/PANDAS), gdzie dysregulacja osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza może wpływać na zachowanie i funkcje poznawcze Metoda Stężenie DOC oznacza się najczęściej metodą spektrometrii masowej po chromatografii cieczowej (LC‑MS/MS), co zapewnia wysoką czułość i specyficzność. Alternatywnie można zastosować immunochemiczne testy enzymatyczne (ELISA), jednak ich wyniki mogą być mniej precyzyjne przy niskich koncentracjach.
Materiał biologiczny Krew żylna – pobranie 5 ml w probówce bez antykoagulantu Surowica – uzyskana po odwirowaniu próbki w temperaturze 4 °C Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi należy zachować następujące zasady: Post na co najmniej 8 godzin (woda do picia dozwolona) Unikanie leków wpływających na układ RAA (np.
diuretyki, inhibitory ACE, antagoniści aldosteronu) przez 2 tygodnie, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu emocjonalnego w dniu badania Informowanie laboratorium o przyjmowanych suplementach (np. potas, magnez) Interpretacja wyników Normy referencyjne dla DOC w surowicy wynoszą zazwyczaj 0,5‑2,0 µg/dl, ale mogą się różnić w zależności od metody i laboratorium.
Wyniki interpretowane są w następujący sposób: Wartość podwyższona – może wskazywać na nadczynność kory nadnerczy, zwłaszcza w przypadkach, gdy równocześnie podwyższony jest aldosteron, lub na zaburzenia metaboliczne prowadzące do zwiększonej syntezy DOC (np. mutacje enzymatyczne, przyjmowanie leków mineralokortykoidowych).